۲۱ فوریه، که از سوی UNESCO به عنوان «روز جهانی زبان مادری» نام‌گذاری شده است، تنها یک مناسبت نمادین نیست؛ بلکه یادآور یک اصل بنیادین حقوق بشر است: حق هر انسان برای سخن گفتن به زبان مادری خود.

برای مردم بلوچ، زبان بلوچی صرفاً مجموعه‌ای از واژه‌ها نیست؛ بلکه قلب تپنده هویت، تاریخ، فرهنگ و حافظه جمعی ماست.

زبان؛ یک حق بنیادین انسانی

مطابق اصول حقوق بشری که در اسناد و چارچوب‌های United Nations مورد تأکید قرار گرفته‌اند، حقوق فرهنگی و زبانی بخشی جدایی‌ناپذیر از حقوق بشر هستند. زبان، ستون هویت فردی و جمعی است.

هرگاه زبانی به حاشیه رانده شود، از آموزش رسمی حذف گردد یا در عرصه عمومی محدود شود، در واقع کرامت و موجودیت فرهنگی یک ملت نیز تحت فشار قرار می‌گیرد.

زبان بلوچی حامل قرن‌ها شعر، ادبیات شفاهی، روایت‌های تاریخی، سنت‌ها و ارزش‌های اجتماعی است. حفاظت از بلوچی، حفاظت از یک جهان‌بینی و میراث تمدنی است.

چالش‌های پیش‌روی زبان بلوچی

با وجود پیشینه غنی ادبی و فرهنگی، زبان بلوچی با چالش‌های جدی روبه‌روست، از جمله:

• نبود آموزش فراگیر به زبان مادری
• کمبود حمایت نهادی و رسمی
• محدودیت در تولید و انتشار رسانه‌ای
• به حاشیه رانده شدن در ساختارهای اداری و رسمی

محروم کردن کودکان از تحصیل به زبان مادری، نه‌تنها بر کیفیت آموزش تأثیر منفی می‌گذارد، بلکه پیوند نسل‌ها با فرهنگ و هویت‌شان را نیز تضعیف می‌کند.

بقا، مقاومت فرهنگی و کرامت انسانی

حفاظت از زبان یک مطالبه سیاسی نیست؛ بلکه مطالبه‌ای انسانی و مرتبط با کرامت است. هر جامعه‌ای حق دارد زبان خود را آزادانه به نسل‌های آینده منتقل کند.

مردم بلوچ، علی‌رغم چالش‌ها، همچنان به زبان بلوچی سخن می‌گویند، شعر می‌سرایند، می‌نویسند و فرهنگ خود را زنده نگه می‌دارند. این پایداری، نمادی از مقاومت فرهنگی مسالمت‌آمیز و تعهد به حفظ هویت است.

حمایت از زبان بلوچی به معنای:

• گسترش آموزش به زبان مادری
• تقویت انتشار کتاب و رسانه‌های بلوچی
• ثبت و مستندسازی ادبیات شفاهی
• تضمین آزادی بیان فرهنگی

فراخوانی برای برابری و احترام

حقوق بشر جهان‌شمول است و حقوق زبانی بخشی جدایی‌ناپذیر از آن است. احترام به زبان بلوچی، گامی در مسیر تنوع فرهنگی، عدالت و مشارکت برابر در جامعه است.

در روز جهانی زبان مادری، بر این اصل تأکید می‌کنیم:

حفاظت از زبان‌ها، حفاظت از آینده است.

زبان، هویت است.
زبان، حافظه است.
زبان، خانه است.

هویت این شهروند بلوچ، “وسیم علی بلوچ” فرزند علی محمد و اهل چابهار عنوان شده است.

وسیم علی از هنرمندان موسیقی و خوانندگان شناخته شده بلوچستان است که در طول سال‌های اخیر چندین آهنگ بلوچی خوانده است.

از اتهام، نهاد بازداشت کننده و محل نگهداری این شهروند بلوچ تا لحظه تنظیم خبر اطلاعی در دست نیست.

بر اساس این گزارش، وعده‌های مسئولین در ماه‌های اخیر مبنی بر تبدیل وضعیت شدن این معلمان نه تنها عملی نشده بلکه اکنون هفت ماه است که این معلمان نه حقوقی دریافت کرده‌اند و نه بیمه شده‌اند. 

گفته می‌شود به دلیل تخلف مسئولین استان بلوچستان و سیستان، امور استخدامی کشور و وزارتخانه بخشنامه این استان را لغو کرده اند در صورتی که در تهران و مشهد معلمین خرید خدمات تعیین تکلیف شده و کد پرسنلی و حقوق هفت ماه خود را دریافت کرده‌اند. 

https://t.me/rasanknews/22986

هویت این شهروند بلوچ، “اخترعلی تقوی”، ۴۵ ساله، فرزند آخرداد و اهل روستای کوهمیتگ از توابع شهرستان سرباز عنوان شده است.

بر اساس این گزارش، وی روز ۱۲ فروردین ماه ۱۴۰۲، بدنبال آتش گرفتن خودرو حامل بنزین در منطقه مرزی ریمدان از توابع شهرستان دشتیاری مجروح شده بود.

بدنبال این حادثه، اخترعلی ابتدا به بیمارستان امام علی چابهار منتقل شده و سپس بدلیل وخامت حال وی به بیمارستانی در زاهدان منتقل شده است.

گفتنی است که آقای تقوی چند سال پیش مجبور به انجام عمل جراحی بر روی قلب شده بود و عدم حمایت اداره آموزش و پرورش باعث شده بود که وی بالاجبار به کار سوختبری روی بیاورد تا بدهی چندصد میلیونی خود را پرداخت کند اما در اولین سرویس سوختبری دچار حادثه شده و به شدت مجروح شده است.

لازم به ذکر است که سوختبری از معدود کارهایی است که بسیاری از شهروندان بلوچ در بلوچستان بدلیل نبود شغل مناسب و پایدار ناچاراً به آن روی آورده اند که گاهاً خطراتی همچون تصادف و واژگونی خودرو و تیراندازی مستقیم نیروهای نظامی و امنیتی جان آنها را تهدید می کند.

هویت این دانش آموزان “فرشید رشیدی پور”، فرزند گل محمد، “بهنام رشیدی پور” فرزند نورمحمد و “بهروند رشیدی پور” اهل کوراندپ شهرستان نیکشهر عنوان شده است.

گفته می شود این سه دانش آموز به همراه دانش آموزان دیگر در حال بازگشت از مدرسه به منزل خود بودند که دچار سانحه رانندگی شده و جان خود را از دست دادند.

نبود فضا و امکانات آموزشی مناسب و عدم سرویس مدارس باعث شده دانش آموزان بلوچ جهت تردد و رسیدن به مدارس سوار خودروهای سوخت بر شوند که خطرات بسیاری را برای آنها به همراه دارد.

آموزش به زبان مادری از ابتدایی ترین حقوق انسانی و شهروندی در یک جامعه چند زبانی است که مردم بلوچ همیشه از آموزش به زبان مادری خود محروم بوده اند.

به گزارش گروه حقوق بشر بلوچستان، دیروز ۱۹ بهمن ۱۴۰۱ نیروهای اطلاعات سپاه در پی یورش به محل سکونت یک دختر فعال محیط زیست بلوچ در شهرستان ايرانشهر، اقدام به بازداشت وی کردند.

هویت شخص بازداشت شده، کبری هوتی،۲۳ ساله و اهل روستای حُمیری شهرستان قصرقند مشخص شده است . نامبرده فارغ‌التحصیل رشته مهندسی صنایع و معادن از دانشگاه صنعت و معدن و فعال محیط زیست می‌باشد.

به گزارش گروه حقوق بشر بلوچستان / سی و هفت سازمان حقوق بشری در بیانیه‌ای از جامعه بین‌المللی خواستند تا اقدامی «جدی و فوری» در اعتراض به بازداشت حدود ۱۰۰ شهروند و فعال کرد، انجام دهد و از مقامات جمهوری اسلامی بخواهد بازداشت‌شدگان را آزاد کنند.

در این بیانیه تاکید شده که آنان در معرض خطر «شکنجه و سایر رفتارهای بیرحمانه، غیرانسانی و تحقیر‌آمیز برای دادن اعترافات اجباری‌اند».

بر اساس این گزارش، از روز ۱۷ دی ۹۹، دست کم ٩۶ نفر (٨٨ مرد و ٨ زن) شامل فعالان جامعه مدنی، فعالان حقوق کارگران، مدافعان محیط زیست، نویسندگان، دانشجویان، زندانیان سیاسی سابق و همچنین افرادی بدون سابقه شناخته‌شده فعالیت، توسط واحد اطلاعات سپاه پاسداران ایران یا وزارت اطلاعات دستگیر شده‌اند و این دستگیری‌ها گاهی به صورت خشونت‌آمیز صورت گرفته است.

این سازمان های حقوق بشری همچنین خواستار آن شدند که جمهوری اسلامی به تبعیض علیه اقلیت‌های ملی و مذهبی، در قانون و عمل، پایان داده و تمام احکام اعدام‌ را به صورت رسمی به حالت تعلیق در آورد و همزمان لغو کامل مجازات اعدام را مد نظر قرار دهد.