کشته‌شدن دو شهروند بلوچ و بازداشت یک شهروند دیگر در پی تیراندازی و یورش نیروهای نظامی و امنیتی

به گزارش گروه حقوق بشر بلوچستان، طی روزهای شنبه ۲۸ شهریور و جمعه ۳ مهرماه ۱۴۰۵، در دو رویداد جداگانه در شهرستان‌های جازموریان و ایرانشهر، دو شهروند بلوچ در پی تیراندازی نیروهای نظامی و امنیتی کشته و یک شهروند دیگر بازداشت شده است.

در نخستین رویداد، روز شنبه ۲۸ شهریورماه ۱۴۰۵، یک شهروند جوان بلوچ در پی تیراندازی نیروهای گردان و اداره اطلاعات در روستای پنگ از توابع شهرستان جازموریان هدف اصابت گلوله قرار گرفت و جان خود را از دست داد.

هویت این شهروند، «عیسی هوت‌جلالی (سابقی)»، حدوداً ۲۳ ساله، فرزند میرجان و اهل روستای چاه‌کیچی از توابع شهرستان دلگان عنوان شده است.

به گفته منابع، این شهروند حوالی غروب و پس از ورود نیروهای نظامی و امنیتی به روستای پنگ هدف تیراندازی قرار گرفته و بر اثر اصابت گلوله جان خود را از دست داده است. از علت دقیق تیراندازی نیروهای امنیتی تا لحظه تنظیم این گزارش اطلاعی در دست نیست.

در رویدادی دیگر، روز جمعه ۳ مهرماه ۱۴۰۵، یورش نیروهای امنیتی به یک منزل مسکونی در روستای سرکهوران از توابع شهرستان ایرانشهر، به درگیری حدوداً بیست دقیقه‌ای منجر شد که در جریان آن یک شهروند بلوچ کشته و یک شهروند دیگر بازداشت شد.

هویت شهروند کشته‌شده، «عبید زردکوهی»، حدوداً ۲۸ ساله، فرزند امان‌بخش، متأهل و اهل روستای سرکهوران ایرانشهر و هویت شهروند بازداشت‌شده، «جاسم جمالی»، حدوداً ۲۸ ساله، فرزند هیبتان، متأهل و دارای فرزند و اهل روستای گورناگ، برای گروه حقوق بشر بلوچستان احراز شده است.

بر اساس گزارش منابع، نیروهای امنیتی به منزل عبید در روستای سرکهوران یورش بردند که در پی آن درگیری میان دو طرف شکل گرفت و عبید بر اثر اصابت گلوله جان خود را از دست داد. در زمان وقوع درگیری، سه نفر دیگر نیز در منزل حضور داشتند که موفق به خروج از محل شدند.

جاسم جمالی نیز پس از آن برای انتقال خودرو به روستا بازگشته بود که توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شده است.

منابع همچنین از کشته‌شدن یک نیروی نظامی در جریان این درگیری خبر داده‌اند، اما این موضوع تاکنون از سوی مقام‌های امنیتی تأیید نشده و درباره آن اظهارنظری منتشر نشده است.

تا لحظه تنظیم این گزارش، از علت یورش نیروهای امنیتی به این منزل مسکونی و جزئیات بیشتر درباره درگیری و همچنین علت تیراندازی در روستای پنگ اطلاع دقیقی در دست نیست.

بر اساس مستندات گردآوری‌شده در سال ۲۰۲۵، تیراندازی مستقیم، یورش به منازل، انفجار مین و ضرب‌وجرح شهروندان توسط نیروهای نظامی و امنیتی دستکم ۱۷۳ نفر را در بلوچستان تحت تأثیر قرار داده است. از این تعداد، ۱۰۷ نفر جان خود را از دست داده و ۶۶ نفر مجروح شده‌اند. از میان کشته‌شدگان، ۳ زن و ۱ کودک و در میان مجروحان نیز ۱۶ زن و ۴ کودک ثبت شده‌اند.

احراز هویت دو شهروند بلوچ کشته‌شده و یک شهروند مجروح و بازداشت‌شده در درگیری زاهدان

به گزارش گروه حقوق بشر بلوچستان ، روز جمعه ۲۷ شهریورماه ۱۴۰۵، هویت دو شهروند بلوچ که در جریان درگیری مسلحانه با نیروهای نظامی در زاهدان کشته شده‌اند و همچنین یک شهروند دیگر که در این درگیری مجروح و سپس بازداشت شده، توسط گروه احراز شد.

هویت دو شهروند کشته‌شده، «زکریا شه‌بخش» فرزند غلام‌نبی و «مهرالله شه‌بخش» فرزند بجار، هر دو اهل منطقه گلوگاه زاهدان و هویت شهروند مجروح و بازداشت‌شده، «امید شه‌بخش» فرزند عزیز، اهل شهرستان زاهدان، توسط رسانک احراز شده است.

به گفته منابع گروه حقوق بشر بلوچستان ، زکریا و مهرالله در جریان درگیری مسلحانه با نیروهای نظامی در محدوده خیابان دانشگاه زاهدان کشته شده‌اند و امید نیز در جریان این درگیری مجروح و پس از آن توسط نیروهای نظامی بازداشت شده است.

بر اساس این گزارش درگیری میان نیروهای نظامی و سرنشینان یک دستگاه خودروی پژو ۴۰۵ از حدود ساعت ۳۰ دقیقه بامداد در زاهدان آغاز شده و نزدیک به دو ساعت ادامه داشته است. در جریان این درگیری، تیراندازی متقابل انجام شده و چندین دستگاه آمبولانس نیز به محل اعزام شده بود.

خبرگزاری فارس وابسته به نهادهای حکومتی نیز مدعی شده بود که نیروهای قرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه در جریان گشت‌زنی در محدوده خیابان دانشگاه زاهدان به یک دستگاه خودروی سواری مشکوک شده و پس از آن میان نیروهای نظامی و سرنشینان خودرو درگیری مسلحانه رخ داده است. این رسانه از کشته شدن دو نفر و بازداشت یک نفر از سرنشینان خودرو خبر داده بود.

بر اساس مستندات گردآوری‌شده در سال ۲۰۲۵، تیراندازی مستقیم، یورش به منازل، انفجار مین و ضرب‌وجرح شهروندان توسط نیروهای نظامی و امنیتی دستکم ۱۷۳ نفر را در بلوچستان تحت تأثیر قرار داده است. از این تعداد، ۱۰۷ نفر جان خود را از دست داده و ۶۶ نفر مجروح شده‌اند که از میان کشته‌شدگان، ۳ زن و ۱ کودک حضور دارند و در میان مجروحان نیز ۱۶ زن و ۴ کودک ثبت شده‌اند.

اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ چهار شهروند بلوچ به مجموع ۱۷ سال و یک روز حبس محکوم شدند

به گزارش گروه حقوق بشر بلوچستان، روز یکشنبه ۱ شهریور ماه ۱۴۰۵، چهار شهروند بلوچ و از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، توسط شعبه ۱۰۳ دادگاه کیفری دو زاهدان در مجموع به ۱۷ سال و یک روز حبس محکوم شدند و بر اساس مفاد رای دادنامه، رأی صادرشده ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ واقعی قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان سیستان و بلوچستان است.

هویت این شهروندان «حمیدرضا کوهکن»، فرزند شیرجان، متولد ۲۰ اسفند ۱۳۵۵، راننده و متأهل، «محمد خروت دین‌محمدی» معروف به «حارث خروط»، فرزند آرمین (شملان)، متولد ۱۳۸۶، «احمدعلی کوهکن»، فرزند حلیم، متولد ۳ اردیبهشت ۱۳۷۸ و «خالد کاشانی»، فرزند طاهر، متولد ۱۳۷۲، عنوان شده است.

بر اساس حکم صادرشده، حمیدرضا کوهکن، احمدعلی کوهکن و محمد خروت دین‌محمدی هر کدام به پنج سال حبس با احتساب ایام بازداشت محکوم شده‌اند. خالد کاشانی نیز از بابت اتهامات «مشارکت در تخریب عمدی اموال عمومی و دولتی» و «معاونت در تخریب عمدی بنر تصویر مقام رهبری و تحریق اماکن عمومی و دولتی» به دو سال و یک روز حبس محکوم شده که اجرای این حکم به مدت سه سال به حالت تعلیق درآمده است.

حمیدرضا کوهکن در تاریخ ۱۷ بهمن ‌ماه ۱۴۰۲ به همراه محمد خروت دین‌محمدی در زاهدان بازداشت و سپس به بازداشتگاه اداره اطلاعات زاهدان منتقل شد. وی پس از پایان مراحل بازجویی، در ۱۶ فروردین‌ ماه ۱۴۰۳ به زندان زاهدان انتقال یافت. محمد خروت دین‌محمدی که هنگام بازداشت ۱۶ سال داشت، پس از بازداشت به کانون اصلاح و تربیت زاهدان منتقل شد و در تاریخ ۱۰ خرداد ماه ۱۴۰۳ با تودیع وثیقه یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومانی آزاد شد.

احمدعلی کوهکن نیز در ۱۸ فروردین ‌ماه ۱۴۰۳، پس از احضار و حضور در اداره اطلاعات زاهدان بازداشت شد و در ۲۵ اردیبهشت‌ ماه همان سال با تودیع وثیقه از زندان زاهدان آزاد شد. وی پیش‌تر در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، در تاریخ ۸ مهر ماه ۱۴۰۱ در مصلای مکی زاهدان هدف گلوله جنگی قرار گرفته و از ناحیه لگن و کمر، در نزدیکی نخاع، به شدت مجروح شده بود.

خالد کاشانی نیز در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ و در ارتباط با پرونده‌ای موسوم به «جمعه خونین زاهدان» بازداشت شده است.

صدور این احکام در حالی صورت گرفته که شهر زاهدان در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ شاهد یکی از خونین‌ترین سرکوب‌های این اعتراضات بود. در روز ۸ مهر ماه ۱۴۰۱، نیروهای انتظامی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران با تیراندازی به سوی شهروندان و نمازگزاران در اطراف مصلای مکی زاهدان، بیش از ۱۰۰ شهروند بلوچ، از جمله دست‌کم ۱۵ کودک، را کشته و شمار زیادی را نیز مجروح کردند؛ رویدادی که بعدها به «جمعه خونین زاهدان» شهرت یافت.

Telegram:
https://t.me/bhrg3

​ورود خشونت‌آمیز و بازداشت در برابر اعضای خانواده

​بر اساس گزارش‌های دریافتی، نیروهای امنیتی حدود ساعت ۴ بامداد با هجوم به منازل این شهروندان، آنان را در مقابل دیدگان اعضای خانواده، از جمله زنان و کودکان، مورد ضرب‌وشتم شدید قرار دادند. تمام بازداشت‌شدگان از کارگران و کسبه محلی هستند که در محدوده سه‌راه چاه‌احمد به مشاغلی همچون مکانیکی و جوشکاری اشتغال دارند.

​بازداشت این افراد بدون اعلام اتهام یا ارائه هرگونه برگه قضایی صورت گرفته است.

​هویت احراز‌شده بازداشت‌شدگان

​تاکنون هویت هفت تن از بازداشت‌شدگان به شرح زیر احراز شده است:

• ​حمید شه‌بخش (قنبرزهی) — فرزند شوکت
• ​کامران شه‌بخش (قنبرزهی) — فرزند شوکت
• ​حبیب شه‌بخش (قنبرزهی) — فرزند شوکت
• ​سعید شه‌بخش (قنبرزهی) — فرزند موسی
• ​اکبر شه‌بخش (قنبرزهی) — فرزند موسی
• ​ناصر شه‌بخش (قنبرزهی) — فرزند موسی
• ​محمد شه‌بخش (قنبرزهی) — فرزند نبی

توضیح: هشتمین فرد بازداشت‌شده نیز یکی دیگر از شهروندان بلوچ و فرزند «ناصر قنبرزهی» است که بررسی‌ها برای احراز کامل هویت وی همچنان ادامه دارد.

​تداوم بی‌خبری و نگرانی خانواده‌ها

​با گذشت ساعات متوالی از زمان بازداشت، خانواده‌های این شهروندان همچنان هیچ اطلاعی از محل نگهداری، وضعیت جسمانی و اتهامات مطروحه علیه آنان ندارند. پیگیری‌ها و مراجعات مکرر نزدیکان بازداشت‌شدگان به نهادهای امنیتی و قضایی تا این لحظه بی‌نتیجه مانده است.

​پیشینه عملیات و سابقه فشار بر این خانواده

​این یورش در راستای گزارش‌های پیشین حقوق بشری در ۱۷ تیرماه صورت گرفته است؛ گزارشی که از برگزاری یک جلسه امنیتی در ساختمان اطلاعات سپاه زاهدان برای برنامه‌ریزی یک عملیات نظامی در بخش‌های نازیل تفتان و نصرت‌آباد زاهدان (با اعزام نیروهای کمکی از اطلاعات سپاه زابل) خبر داده بود.

​این عملیات در حالی انجام می‌شود که پیشتر در تاریخ ۲۵ اسفندماه سال گذشته نیز «نعمت‌الله شه‌بخش (قنبرزهی)» — برادر سعید، اکبر و ناصر — در جریان یورش مشابه نیروهای امنیتی به همین روستا هدف تیراندازی قرار گرفت و جان باخت. با وجود اتهامات مطرح‌شده از سوی رسانه‌های حکومتی در آن زمان، خانواده وی هرگونه وابستگی او به گروه‌های مسلح را قویاً رد کرده بودند

رسانه‌های ‌حکومتی با انتشار یک ویدئو که چهره چند نفر را بصورت بلورشده نشان می‌دهد به نقل از وزارت اطلاعات مدعی شده‌اند این افراد پیش از هرگونه اقدام عملیاتی شناسایی شده‌اند و عملیات بازداشت آنان با مشارکت اداره‌کل اطلاعات سیستان و بلوچستان، سپاه پاسداران و فرماندهی انتظامی انجام شده است.

این نهاد همچنین اعلام کرده است که در جریان این عملیات یک قبضه تیربار گرینوف، سه قبضه کلاشینکف، ۱۷ قبضه سلاح کمری، ۱۴ نارنجک، یک دستگاه استارلینک و مقادیری مهمات از محل‌های مورد ادعا کشف و ضبط شده است.

هویت افراد بازداشت‌شده و دو فرد کشته‌شده از سوی مراجع رسمی اعلام نشده است.

این در حالی است که پیش‌تر گزارش داده بودیم که در یورش نیروهای امنیتی و نظامی به شهرستان تفتان، در روز پنجشنبه ۱۱ تیر ماه ۱۴۰۵، دو شهروند بلوچ «اقبال ریگی» حدوداً ۲۷ ساله، فرزند احمد و «بلال راستا روش» (هاشم‌زهی)، حدوداً ۲۷ ساله فرزند عبدالله، جان خود را از دست داده و یک شهروند دیگر با نام «میثم ریگی» حدوداً ۱۸ ساله، فرزند احمد، برادر اقبال ریگی بازداشت شده است.

بر این اساس، به نظر می‌رسد دو فرد کشته‌شده‌ای که وزارت اطلاعات در اطلاعیه اخیر به آن‌ها اشاره کرده، همان دو شهروند بلوچ کشته‌شده در تفتان باشند. با این حال، این نهاد تاکنون هویت افراد کشته‌شده و بازداشت‌شده و همچنین آمار تفکیکی افراد در هر یک از شهرستان‌های محل اجرای عملیات را بدست نیاورده است.

هویت این شهروند بلوچ، «حمزه ترابی»، ۲۵ ساله، فرزند دادنبی، اهل روستای پرکوه از توابع دهستان گابریک شهرستان جاسک عنوان شده است.

بر اساس این گزارش، نیروهای اداره اطلاعات جاسک طی یک تماس تلفنی حمزه را به این نهاد احضار و سپس بازداشت کرده‌اند ولی از اتهامات انتسابی رسمی علیه این شهروند اطلاعی نیست. پس از بازداشت حمزه، وی به بندرعباس منتقل شده است.

گفته می‌شود که حدود یک ماه پیش نیز «طالب ترابی» ۳۰ ساله، برادر حمزه نیز به اتهام ارتباط با «گروه های مسلح مخالف نظام» بازداشت شده بود؛ اتهامی که خانواده وی آن را تکذیب کرده بودند. با از گذشت یک ماه و اعلام اتهام او به خانواده، هیچ اطلاعی از سرنوشت طالب در دسترس نیست و خانواده این دو برادر بلوچ بازداشت شده در نگرانی و بیخبری به‌سر می‌برند.

بر اساس داده‌های گردآوری‌شده در مجموع دستکم ۹۷۸ نفر در طول سال ۲۰۲۵ در بلوچستان بازداشت شده‌اند. از میان این افراد، ۳۹۴ نفر فاقد مدارک هویتی یا شناسنامه بوده‌اند. در این میان، ۱۹ مورد بازداشت گروهی ثبت شده که در آن‌ها بیش از یک نفر به‌طور هم‌زمان بازداشت شده‌ و در ۱۲ مورد شمار بازداشت‌شدگان در یک اقدام واحد بیش از پنج نفر بوده است.

هویت این شهروند بلوچ، «عبدالخالق (عبدالمالک) دهانی»، حدوداً ۳۵ ساله، فرزند ملک‌محمد و اهل روستای سیاه‌تپاک واقع در بخش بیرک از توابع شهرستان مهرستان عنوان شده است.

به گفته منابع، در روز بازداشت این فعال ادبی، نیروهای امنیتی بدون ارائه حکم قضایی و بدون تفهیم اتهام اقدام به بازداشت وی کرده‌اند و تاکنون نیز هیچ توضیح روشنی درباره علت بازداشت، اتهامات احتمالی او به خانواده‌اش ارائه نشده است.

منابع افزوده‌اند: عبدالخالق که به شغل معلمی مشغول بوده، از شاعران جوان زبان بلوچی، نویسندگان و فعالان زبان و فرهنگ بلوچ بوده و سال‌ها در زمینه حفظ و ترویج زبان و ادبیات بلوچی فعالیت داشته که در محافل ادبی با نام «عبدالمالک» شناخته می‌شود. وی علاوه بر سرودن شعر به زبان بلوچی، دارای تألیفات و آثار مکتوب به زبان بلوچی بوده و در حوزه نویسندگی و تألیف کتاب به زبان فارسی نیز فعالیت داشته است. همچنین وی به عنوان معلم در منطقه مهرستان مشغول فعالیت بوده و در میان فرهنگیان و فعالان فرهنگی منطقه شناخته شده است.

تا لحظه تنظیم این گزارش، هیچ نهاد امنیتی و مرجع قضایی درباره دلایل بازداشت عبدالخالق دهانی و اتهامات احتمالی منتسب به وی اطلاع‌رسانی نکرده است.

بر اساس داده‌های گردآوری‌شده در مجموع دستکم ۹۷۸ نفر در طول سال ۲۰۲۵ در بلوچستان بازداشت شده‌اند. از میان این افراد، ۳۹۴ نفر فاقد مدارک هویتی یا شناسنامه بوده‌اند. در این میان، ۱۹ مورد بازداشت گروهی ثبت شده که در آن‌ها بیش از یک نفر به‌طور هم‌زمان بازداشت شده‌ و در ۱۲ مورد شمار بازداشت‌شدگان در یک اقدام واحد بیش از پنج نفر بوده است.

هویت این شهروند بلوچ، «محمد ریگی» حدوداً ۲۷ ساله، فرزند عبدالقادر و اهل منطقه گوهرکوه از توابع شهرستان تفتان و ساکن ایرانشهر عنوان شده است.

بر اساس این گزارش، وی در حالی که در محل اقامت و استراحت خود واقع در یک تعمیرگاه در خیابان امام خمینی شهرستان ایرانشهر حضور داشته، با یورش نیروهای امنیتی بدون ارائه حکم قضایی بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شده است.

به گفته نزدیکان وی، خانواده محمد ریگی طی هفته‌های گذشته با مراجعه و پیگیری از نهادهای مختلف امنیتی و قضایی تلاش کرده‌اند از وضعیت او اطلاع پیدا کنند، اما تاکنون هیچ پاسخ روشنی درباره علت بازداشت، محل نگهداری و وضعیت پرونده وی دریافت نکرده‌اند.

بر اساس داده‌های گردآوری‌شده در مجموع دستکم ۹۷۸ نفر در طول سال ۲۰۲۵ در بلوچستان بازداشت شده‌اند. از میان این افراد، ۳۹۴ نفر فاقد مدارک هویتی یا شناسنامه بوده‌اند. در این میان، ۱۹ مورد بازداشت گروهی ثبت شده که در آن‌ها بیش از یک نفر به‌طور هم‌زمان بازداشت شده‌ و در ۱۲ مورد شمار بازداشت‌شدگان در یک اقدام واحد بیش از پنج نفر بوده است.

هویت این شهروند بلوچ، «یاسر شه‌بخش» ۲۷ ساله، فرزند گل‌احمد‌ و اهل زاهدان عنوان شده است.

بر اساس این گزارش، یاسر که از طریق دستفروشی و فروش میوه در محدوده خیابان سعدی زاهدان امرار معاش می‌کرد، در اواسط اردیبهشت‌ ماه ۱۴۰۵ توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است. این شهروند بلوچ در روز بازداشت بدون ارائه حکم قضایی و بدون تفهیم اتهام بازداشت شده و تاکنون هیچ‌گونه اطلاع رسمی درباره علت بازداشت، وضعیت پرونده و محل نگهداری او به خانواده ارائه نشده است.

گفته می‌شود که پیگیری‌های خانواده برای کسب اطلاع از وضعیت وی تاکنون بی‌نتیجه مانده و نگرانی آنان نسبت به سرنوشت و وضعیت جسمی و روحی این شهروند افزایش یافته است.

بر اساس داده‌های گردآوری‌شده در مجموع دستکم ۹۷۸ نفر در طول سال ۲۰۲۵ در بلوچستان بازداشت شده‌اند. از میان این افراد، ۳۹۴ نفر فاقد مدارک هویتی یا شناسنامه بوده‌اند. در این میان، ۱۹ مورد بازداشت گروهی ثبت شده که در آن‌ها بیش از یک نفر به‌طور هم‌زمان بازداشت شده‌ و در ۱۲ مورد شمار بازداشت‌شدگان در یک اقدام واحد بیش از پنج نفر بوده است.