به گزارش گروه حقوق بشر بلوچستان، امروز جمعه ۸ اسفند ماه ۱۴۰۴، یک شهروند بلوچ که روز سه‌شنبه ۵ اسفندماه، در شهرستان ایرانشهر توسط نیروهای لباس‌شخصی بازداشت شده، با گذشت ۳ روز هیچ نهاد امنیتی مسئولیت بازداشت و محل نگهداری وی را بر عهده نگرفته و خانواده وی از وضعیت فرزندشان بی‌خبر هستند.

هویت این شهروند بلوچ، «محمد کمالزهی»، حدوداً ۱۹ ساله، فرزند حمزه عنوان شده است.

بر اساس این گزارش، محمد که به‌عنوان نگهبان در پارکینگ تبسم ایرانشهر مشغول به کار بوده، در محل کار خود توسط چند فرد مسلح با سر و صورت پوشیده، با زور و اجبار سوار یک خودرو شده و به مکان نامعلومی منتقل شده است.

خانواده و بستگان وی در روزهای نخست تصور می‌کردند که او ناپدید شده، اما با پیگیری‌های انجام‌شده و مراجعه به نهادهای انتظامی، نظامی و قضایی و عدم ارائه پاسخ شفاف از سوی این مراجع، نسبت به بازداشت وی توسط نیروهای امنیتی مشکوک شده‌اند.

به گفته نزدیکان این جوان، با وجود مشخص بودن زمان و مکان بازداشت، تاکنون هیچ ارگانی مسئولیت این اقدام را بر عهده نگرفته و محل نگهداری او نیز اعلام نشده است. خانواده با مراجعه به دادگاه و سایر نهادهای مرتبط همچنان موفق به دریافت پاسخ روشنی درباره وضعیت فرزندشان نشده‌اند و در نگرانی شدید به سر می‌برند.

گفتنی است که محمد کمالزهی هیچ‌گونه فعالیت سیاسی یا امنیتی نداشته و خانواده او خواستار روشن شدن فوری وضعیت، اعلام محل نگهداری و فراهم‌شدن امکان تماس یا ملاقات با وی هستند.

بر اساس اطلاعات دریافتی، بر بدن این شهروند آثار شکستگی و سوختگی مشاهده شده و گزارش‌ها حاکی از آن است که وی در نتیجه ضرب‌وشتم شدید در دوران بازداشت جان باخته است.

هویت این شهروند بلوچ توسط گروه حقوق بشر بلوچستان «عبدالله پرکی»، حدوداً ۱۹ ساله، فرزند محمدبخش، متأهل و دارای یک فرزند شش‌ماهه و اهل روستای کنت از توابع شهرستان سیب و سوران، احراز شده است.

به گفته منابع آگاه، عبدالله در مقابل یک تعمیرگاه در سطح شهر مهرستان توسط نیروهای لباس‌شخصی بازداشت شده بود. منابع مطلع اعلام کرده‌اند که آثار شکستگی در ناحیه دهان، دندان‌ها و پاهای وی وجود داشته و نشانه‌هایی از سوختگی نیز بر بدن او دیده شده است.

به گفته نزدیکان خانواده، نیروهای اطلاعاتی پس از تماس با خانواده، خبر فوت او را اعلام کردند و هنگام مراجعه خانواده به اداره اطلاعات مهرستان، با برخورد تند و تهدید مواجه شدند.

تا لحظه تنظیم این گزارش، هیچ مقام رسمی درباره علت بازداشت، روند بازجویی، شرایط نگهداری یا چگونگی جان‌باختن این شهروند بلوچ توضیحی ارائه نکرده است؛ تداوم این سکوت، بر ابهام‌ها و نگرانی‌های موجود افزوده است.

لازم به ذکر است که در سال (۲۰۲۵ میلادی)، دست‌کم ۹ زندانی بلوچ جان خود را از دست داده‌اند که ۸ نفر از آنان در داخل زندان و یک نفر در دوران مرخصی و در بیمارستان فوت کرده است. سه مورد مرگ در زندان ایرانشهر، دو مورد در داخل زندان زاهدان و یک مورد بیرون آن، و همچنین در زندان‌های شیراز، چابهار و یزد نیز هر کدام یک مورد مرگ گزارش شده است. از این موارد، ۶ نفر به‌دلیل عدم رسیدگی پزشکی جان باخته‌اند و در سه مورد دیگر، علت مرگ نامشخص باقی مانده است.

به گزارش گروه حقوق بشر بلوچستان، بامداد چهارشنبه ۲۹ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ (مطابق با ۱۸ فوریه ۲۰۲۶)، حوالی ساعت یک بامداد، در پی تعقیب یک خودروی سوختبر توسط نیروهای یگان تکاوری در استان سمنان و تیراندازی به سوی آن، خودرو پس از واژگونی دچار آتش‌سوزی شد و یکی از سرنشینان در میان شعله‌های آتش جان خود را از دست داد.

همزمان، همراه وی که قصد کمک‌رسانی داشته، توسط نیروهای نظامی با خشونت مورد ضرب‌وشتم قرار گرفت، بازداشت شد و نیروها از نزدیک شدن شهروندان برای امدادرسانی جلوگیری کردند.

هویت سوختبر جان‌باخته توسط گروه حقوق بشر بلوچستان «سعید پودینه»، ۲۳ ساله، فرزند پرویز، اهل زابل و ساکن علی‌آباد استان مازندران، احراز شده است.

بر اساس گزارش، نیروهای نظامی پس از تعقیب خودرو اقدام به تیراندازی کردند که در نتیجه آن خودرو واژگون و سپس شعله‌ور شد. با وجود گرفتار بودن این سوختبر در آتش، هیچ اقدام مؤثری برای مهار حریق یا انتقال فوری وی به مراکز درمانی صورت نگرفت.

گفته می‌شود جلوگیری از کمک‌رسانی مردمی و تأخیر در امدادرسانی، نقش مستقیم در جان‌باختن این سوختبر داشته است؛ رخدادی که در ادامه سلسله حوادث مشابه، نگرانی‌ها درباره نحوه برخورد با سوختبران را افزایش داده است.

لازم به ذکر است که در طول سال ۲۰۲۵ ، دست‌کم ۱۷۳ سوختبر کشته و ۱۳۲ نفر مجروح شده‌اند. در نتیجه حوادث جاده‌ای، ۱۳۱ نفر جان باخته و ۸۰ نفر مجروح شده‌اند. در اقدامات نظامیان از جمله تیراندازی، انفجار مین، تعقیب‌وگریز و ضرب‌وجرح توسط آنها، ۳۷ نفر کشته و ۴۴ نفر مجروح شده‌اند. دو نفر در پی فعالیت سوختبری دچار غرق‌شدگی شده‌اند. افزون بر این، آتش‌سوزی به کشته‌شدن ۱ نفر و مجروح‌شدن ۷ نفر انجامیده و در تیراندازی افراد مسلح ناشناس، ۲ نفر کشته و ۱ نفر مجروح شده‌اند. همچنین، در این سال دست‌کم ۲۱۱ سوختبر بازداشت شده‌اند.

به گزارش گروه حقوق بشر بلوچستان، امروز پنجشنبه ۳۰ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، یک نوجوان بلوچ در جریان اعتراضات مردمی در آزادشهر واقع در استان گلستان، در ۲۰ دی‌ماه با خشونت توسط نیروهای اطلاعات سپاه بازداشت و تحت شکنجه قرار گرفته و سپس وادار به اخذ اعترافات اجباری شده است.

هویت این نوجوان بلوچ، «عباس نیو (باجیزهی)»، ۱۶ ساله، فرزند خدانظر، اهل زاهدان و ساکن شهرستان آزادشهر واقع در استان گلستان توسط گروه حقوق بشر بلوچستان محرز شده است.

به گفته نزدیکان این نوجوان، عباس در شامگاه ۲۰ دی‌ماه، در ارتباط با اعتراضات مردمی آزادشهر بازداشت و پس از انتقال به بازداشتگاه اطلاعات سپاه، به مدت پنج روز تحت شکنجه شدید قرار گرفته است، به‌گونه‌ای که وی در این مدت چهار بار بیهوش شده و هم‌اکنون در کانون اصلاح و تربیت گرگان نگهداری می‌شود.

گفته می‌شود که خانواده عباس برای گرفتن وکیل پیگیری‌های متعددی انجام داده‌اند، اما تاکنون هیچ وکیلی حاضر به پذیرش پرونده او نشده و از سوی مسئولان، عنوان شده که اتهام «لیدری اعتراضات» به وی نسبت داده شده و دستگاه قضایی نیز تاکنون پاسخ روشنی به خانواده درباره وضعیت پرونده ارائه نکرده است.

گفتنی است که عباس به‌دلیل مشکلات مالی مجبور به ترک تحصیل شده و برای کمک به تأمین هزینه‌های زندگی خانواده، به کارگری مشغول بوده است.

بر اساس گزارش سالانه گروه حقوق بشر بلوچستان(۲۰۲۵) ، در مجموع دستکم ۹۷۸ نفر در طول سال ۲۰۲۵ در بلوچستان بازداشت شده‌اند. از میان این افراد، ۳۹۴ نفر فاقد مدارک هویتی یا شناسنامه بوده‌اند. در این میان، ۱۹ مورد بازداشت گروهی ثبت شده که در آن‌ها بیش از یک نفر به‌طور هم‌زمان بازداشت شده‌اند و در ۱۲ مورد شمار بازداشت‌شدگان در یک اقدام واحد بیش از پنج نفر بوده است.

به گزارش گروه حقوق بشر بلوچستان، امروز چهارشنبه ۲۹ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، با گذشت چهل و یک روز از بازداشت یک شهروند بلوچ در پی اعتراضات شامگاه ۱۸ دی‌ماه در شهر چابهار، همچنان هیچ اطلاع روشنی از وضعیت حقوقی و سرنوشت وی در دست نیست و خانواده او علی‌رغم پیگیری‌های مکرر، پاسخ قانع‌کننده و شفافی از سوی مقامات قضایی و امنیتی دریافت نکرده‌اند.

هویت این شهروند بلوچ، «رویا رئیسی»، ۲۶ ساله و ساکن چابهار توسط گروه حقوق بشر بلوچستان محرز شده است.

به گفته منابع مطلع، وی در حالی در جریان اعتراضات ضدحکومتی توسط نیروهای امنیتی لباس‌شخصی بازداشت شده که دورتر از جمعیت بوده و هیچ‌گونه دخالتی در سردادن شعار یا اقدامات اعتراضی نداشته است. اکنون با وجود گذشت بیش از چهل روز، همچنان در بازداشت و در وضعیت بلاتکلیف به‌سر می‌برد.

رویا رئیسی در حال حاضر در زندان چابهار نگهداری می‌شود، اما تاکنون هیچ توضیح رسمی درباره اتهامات وارده، دلایل قانونی بازداشت، یا نهاد مسئول پرونده او ارائه نشده است. مراجعات مکرر نزدیکان وی به مراجع قضایی و امنیتی در شهر چابهار و زاهدان با پاسکاری، پاسخ‌های مبهم و غیرشفاف همراه بوده و هیچ اطلاعات دقیقی درباره روند پرونده در اختیار خانواده قرار نگرفته است.

این وضعیت، مصداق بارز نقض حقوق بنیادین بشر از جمله حق آزادی شخصی، حق دادرسی عادلانه و سریع، ممنوعیت بازداشت خودسرانه و حق اطلاع از اتهامات است که در اسناد بین‌المللی حقوق بشر از جمله اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی تضمین شده‌اند.

گروه حقوق بشر بلوچستان نگرانی عمیق خود را از تداوم بازداشت طولانی‌مدت بدون تفهیم اتهام و بدون دسترسی به وکیل و خانواده ابراز می‌دارد و خواستار آزادی فوری رویا رئیسی یا ارجاع سریع پرونده وی به دادگاه صالح با رعایت کامل تشریفات قانونی و حقوق دفاعی می‌باشد.

بر اساس گزارش سالانه گروه حقوق بشر بلوچستان، در مجموع دست‌کم ۹۷۸ نفر در طول سال ۲۰۲۵ در بلوچستان بازداشت شده‌اند. از میان این افراد، ۳۹۴ نفر فاقد مدارک هویتی یا شناسنامه بوده‌اند. در این میان، ۱۹ مورد بازداشت گروهی ثبت شده که در آن‌ها بیش از یک نفر به‌طور هم‌زمان بازداشت شده و در ۱۲ مورد شمار بازداشت‌شدگان در یک اقدام واحد بیش از پنج نفر بوده است.

گروه حقوق بشر بلوچستان بار دیگر تأکید می‌کند که بازداشت‌های خودسرانه، بلاتکلیفی طولانی‌مدت بازداشت‌شدگان و عدم پاسخگویی مقامات، نقض سیستماتیک حقوق بشر در منطقه بلوچستان است و خواستار پایان فوری این رویه و پاسخگویی مسئولان مربوطه می‌باشد.

این شهروند روز یکشنبه ۲۶ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، در پی یورش گسترده نیروهای امنیتی لباس‌شخصی و نظامی با همراهی حدود بیست خودرو و بیش از پنجاه نیروی مسلح به منزل شخصی خانواده در منطقه سرجنگل، هدف تیراندازی مستقیم قرار گرفت و از ناحیه شکم مجروح شد. این یورش بدون ارائه حکم قضایی و بدون اعلام دلیل مشخص انجام شده و با خشونت شدید همراه بوده است.

در همین حادثه، برادر وی «حمید شه‌بخش» حدوداً ۳۰ ساله، فرزند درمحمد، که هنگام خروج از منزل هدف تیراندازی قرار گرفته و مجروح شده بود، روز دوشنبه ۲۷ بهمن‌ماه بر اثر شدت جراحات جان خود را از دست داد.

چهار شهروند بلوچ از اعضای یک خانواده شامل «سعید شه‌بخش» حدوداً ۳۰ ساله فرزند رسول، «حمید شه‌بخش»، «سامین شه‌بخش» و «وحید شه‌بخش» فرزند قاسم، همگی اهل سرجنگل، در این یورش بازداشت شدند. این افراد فاقد سلاح بوده و در منزل شخصی خود حضور داشتند. همچنین چهار دستگاه موتورسیکلت متعلق به خانواده توقیف شده است.

بنا بر اطلاعات دریافتی، «پرویز شه‌بخش» ۳۳ ساله فرزند درمحمد، برادر بزرگتر حمید و سامین، حدود یک ماه پیش توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده و همچنان در وضعیت بلاتکلیف به سر می‌برد.

تا لحظه تنظیم این گزارش، هیچ نهاد رسمی درباره دلیل این یورش مسلحانه، تیراندازی مستقیم به شهروندان غیرمسلح، علت مرگ حمید شه‌بخش یا وضعیت حقوقی بازداشت‌شدگان توضیحی ارائه نکرده است. این اقدام موجب ایجاد رعب و وحشت در میان ساکنان منطقه، به ویژه زنان و کودکان، شده است.

گروه حقوق بشر بلوچستان ضمن محکوم کردن شدید این یورش خشونت‌آمیز و تیراندازی مستقیم به شهروندان، خواستار تحقیقات مستقل، شفاف‌سازی فوری مسئولان، آزادی بازداشت‌شدگان و پاسخگویی در قبال جان‌باختگی و جراحات وارده است. این سازمان همچنین بر لزوم توقف بازداشت‌های خودسرانه و خشونت علیه شهروندان بلوچ تأکید می‌کند.

نیروهای امنیتی هیچ‌گونه حکم قضایی ارائه نکردند و توضیحی درباره دلایل بازداشت به وی یا خانواده‌اش ندادند. با گذشت ۸ روز (تا زمان تنظیم این گزارش) از زمان بازداشت، خانواده این شهروند همچنان از محل نگهداری ، علت بازداشت ، اتهامات احتمالی و وضعیت جسمانی و روانی وی کاملاً بی‌اطلاع هستند.

این اقدام مصداق بارز بازداشت خودسرانه و ناپدیدسازی قهری است که نقض فاحش مواد ۹ و ۱۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR) محسوب می‌شود؛ میثاقی که ایران نیز به آن پیوسته است.

گروه حقوق بشر بلوچستان یادآوری می‌کند که بر اساس گزارش سالانه این گروه در سال ۲۰۲۵ میلادی، دست‌کم ۹۷۸ شهروند در استان سیستان و بلوچستان بازداشت شده‌اند که ۳۹۴ نفر از آنها فاقد مدارک هویتی یا شناسنامه بوده‌اند. همچنین ۱۹ مورد بازداشت گروهی ثبت شده که در ۱۲ مورد آن بیش از پنج نفر به‌طور همزمان بازداشت شده‌اند. این الگو نشان‌دهنده تداوم سیاست‌های سرکوب‌گرانه و تبعیض‌آمیز علیه شهروندان بلوچ است.

گروه حقوق بشر بلوچستان گزارش می‌دهد که یک شهروند بلوچ فاقد شناسنامه که در تاریخ ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ در جریان سرکوب اعتراضات مردمی در شهرستان سرخس استان خراسان رضوی توسط نیروهای نظامی بازداشت شده بود، با گذشت بیش از یک ماه همچنان در وضعیت بلاتکلیفی به سر می‌برد و مقامات مسئول هیچ پاسخ روشنی درباره وضعیت حقوقی و محل نگهداری او ارائه نمی‌دهند. این امر نگرانی شدید خانواده وی را به دنبال داشته است.

هویت این شهروند بلوچ «سینا نهتانی»، ۲۰ ساله، فرزند نجیب‌الله، اصالتاً اهل زاهدان و ساکن روستای قوش سربوزی از توابع شهرستان سرخس تأیید شده است.

بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده، این شهروند همزمان با اعتراضات مردمی در شهرستان سرخس توسط نیروهای نظامی و امنیتی بازداشت شد و تا سه هفته نخست هیچ اطلاعی از وضعیت و محل نگهداری او در دسترس نبود. وی در هفته سوم بازداشت با خانواده خود تماس تلفنی برقرار کرد و اعلام نمود که به زندان منتقل شده است.

خانواده و بستگان وی در پیگیری‌های مکرر با مسئولان مواجه شده‌اند که از آنها درخواست ارائه وثیقه‌ای به مبلغ یک میلیارد تومان کرده‌اند. با توجه به وضعیت اقتصادی بسیار ضعیف خانواده، امکان تأمین این مبلغ وجود ندارد.

گفتنی است پدر سینا پیش‌تر فوت کرده و او نان‌آور اصلی خانواده بوده است. ادامه بازداشت وی مشکلات معیشتی و روانی جدی برای اعضای خانواده به وجود آورده است.

گروه حقوق بشر بلوچستان خواستار آزادی فوری سینا نهتانی یا ارائه دلایل قانونی موجه برای ادامه بازداشت، دسترسی فوری خانواده و وکیل به وی، و رعایت استانداردهای حقوق بشر در خصوص همه بازداشت‌شدگان است.

هویت این شهروند بلوچ، «محمدرضا درزاده»، ۱۵ ساله، فرزند علیرضا، اهل چابهار توسط منابع معتبر احراز شده است.

به گفته منابع، محمدرضا پیش از بازداشت در حوالی بیمارستان امام علی چابهار هدف تیراندازی نیروهای نظامی قرار گرفته و با اصابت گلوله ساچمه‌ای از ناحیه پا مجروح شده است. با وجود وضعیت جسمی نامناسب او، نیروهای امنیتی اقدام به بازداشت این نوجوان کرده‌اند.

منابع افزوده‌اند: از زمان بازداشت تاکنون هیچ اطلاع‌رسانی رسمی درباره محل نگهداری، وضعیت درمان، مراقبت‌های پزشکی و روند قضایی این نوجوان صورت نگرفته است. مشخص نیست که وی در بازداشتگاه‌های چابهار نگهداری می‌شود یا به زاهدان یا مکان دیگری منتقل شده است.

منابع همچنین از اعمال فشارهای شدید نهادهای امنیتی بر خانواده‌های افراد بازداشت‌شده، از جمله خانواده این نوجوان، خبر داده‌اند. این فشارها شامل تهدید، محدودسازی پیگیری‌ها و ممانعت از اطلاع‌رسانی عمومی بوده و بر نگرانی و رنج روحی خانواده افزوده است.

تداوم بی‌خبری مطلق، نبود پاسخگویی از سوی نهادهای مسئول و اعمال فشار بر خانواده‌ها، بار دیگر نشان‌دهنده بی‌توجهی ساختاری به حقوق کودکان و نوجوانان بازداشت‌شده، نقض کنوانسیون حقوق کودک (به‌ویژه مواد مربوط به ممنوعیت شکنجه، بازداشت خودسرانه و حق دسترسی به خانواده و وکیل) و پیامدهای سنگین این رویکرد بر زندگی خانواده‌ها و جامعه محلی در چابهار است.

گروه حقوق بشر بلوچستان خواستار افشای فوری محل نگهداری محمدرضا درزاده، ارائه گزارش دقیق از وضعیت جسمی و درمانی او، دسترسی فوری خانواده و وکیل به وی و توقف هرگونه فشار امنیتی بر خانواده است.