بر اساس گزارش گروه حقوق بشر بلوچستان، عامر رامش، زندانی سیاسی بلوچ ۱۹ ساله، سحرگاه امروز در زندان مرکزی زاهدان اعدام شد.عامر رامش پیش‌تر تحت اعترافات اجباری قرار گرفته بود، از دسترسی به وکیل محروم بوده و ماه‌ها بدون ملاقات با خانواده در بازداشت نگهداری شده بود.

روند رسیدگی به پرونده او با نقض جدی اصول دادرسی عادلانه همراه بوده و درخواست اعاده دادرسی او نیز توسط دیوان عالی کشور رد شده بود.همچنین گزارش‌ها حاکی از آن است که نهادهای امنیتی با اعمال فشار شدید بر خانواده، از آنان خواسته بودند در ازای توقف حکم، همکاری کنند و تلاش داشتند برادر او—که از فعالان سیاسی مخالف در خارج از کشور است—را وادار به تسلیم نمایند.اعدام وی نگرانی‌های جدی درباره نقض حقوق بشر، از جمله شکنجه، عدم دسترسی به دادرسی عادلانه و اعمال فشار بر خانواده‌ها را افزایش داده است.

بازداشت، نگهداری و اعدام افراد در چنین شرایطی، نقض آشکار حقوق بنیادین انسانی است.

هویت این زندانی بلوچ «حسن نارویی»، حدوداً ۲۷ ساله، فرزند علیرضا و اهل شهرستان سرخس توسط گروه حقوق بشر بلوچستان محرز شده است.

به گفته منابع آگاه، حسن نارویی در پاییز سال ۱۳۹۹ در شهر مشهد به اتهام «قتل» توسط نیروهای نظامی بازداشت و پس از طی مراحل قضایی از سوی دادگاه به اعدام محکوم شده بود.

به گفته یکی از نزدیکان وی، پس از انتقال این زندانی به زندان سرخس، روز گذشته چهارشنبه ۲۹ بهمن‌ماه، خانواده وی برای آخرین ملاقات فراخوانده شدند و آخرین دیدار با او انجام شده است.

بر اساس گزارش سالانه ۲۰۲۵ گروه حقوق بشر بلوچستان ، دستکم ۱۳۷ مورد اجرای حکم اعدام علیه زندانیان بلوچ در ۲۷ زندان مختلف در ایران ثبت شده که زندان زاهدان با ثبت ۳۴ مورد اعدام، بیشترین تعداد اجرای احکام را داشته است. در این بین، ۹۴ نفر (حدود ۶۸٫۶ درصد) با اتهامات مرتبط با جرائم مواد مخدر، ۳۶ نفر (حدود ۲۶٫۳ درصد) به اتهام قتل، ۴ نفر (حدود ۲٫۹ درصد) به اتهامات سیاسی و عقیدتی، ۲ نفر (حدود ۱٫۵ درصد) به اتهام تجاوز به عنف و ۱ نفر (حدود ۰٫۷ درصد) با اتهامی نامشخص اعدام شده‌اند.

سحرگاه یکشنبه ۵ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، حکم اعدام یک شهروند بلوچ که پیشتر تحت عنوان اتهام قتل محکوم به اعدام شده در زندان مرکزی زاهدان به اجرا درآمد.

هویت این زندانی بلوچ، «محمد نوحانی»، حدوداً ۴۷ ساله، فرزند بهلور، متأهل دارای فرزند و اهل روستای بسوت منطقه باهوکلات از توابع شهرستان دشتیاری عنوان شده است. بر اساس گزارش حال وش، محمد نوحانی در سال ۱۳۹۲ در پی یورش نیروهای امنیتی به منزل شخصی‌اش در محل سکونتش بازداشت و با اتهام «قتل» محکوم به اعدام شده و طی روند قضایی، حکم اعدام او صادر شده است. گفته می‌شود که این شهروند عصر روز پنجشنبه ۲ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ به قرنطینه زندان مرکزی زاهدان منتقل شده بود و خانواده این زندانی تا لحظه اجرای حکم، از زمان دقیق اعدام وی اطلاعی نداشته‌اند و مانند بسیاری از موارد مشابه، امکان آخرین ملاقات نداشته‌اند.

هویت این زندانی بلوچ، «منصور ریگی (چاکرزهی)»، ۳۸ ساله، فرزند نیک‌محمد، متأهل و دارای چهار فرزند، اهل زاهدان عنوان شده است.

بر اساس این گزارش، وی در خردادماه ۱۴۰۳ در زاهدان بازداشت و پس از چند روز به زندان سمنان منتقل شده بود. در زمان بازداشت منصور ریگی هیچ‌گونه مواد مخدری از وی کشف نشده و پرونده اتهامی او مرتبط با پرونده‌ای بوده که مواد مخدر آن از افراد دیگری در استان سمنان ضبط شده است. در جریان رسیدگی قضایی، اظهارات و اعترافات منتسب به متهمان دیگر به‌عنوان مستندات اصلی علیه وی مورد استناد قرار گرفته و دو نفر نیز به‌عنوان شاهد در پرونده معرفی شده‌اند که گفته می‌شود حدود پنج ماه پیش حکم اعدام آن‌ها اجرا شده است.

گفته می‌شود که حکم اولیه صادرشده برای منصور ریگی در مرحله‌ای با یک درجه تخفیف همراه بوده، اما وی روز شنبه ۶ دی‌ماه ۱۴۰۴ به قرنطینه زندان سمنان منتقل و روز یکشنبه ۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ آخرین ملاقات خود را با خانواده‌اش انجام داده است. نهایتاً سحرگاه امروز حکم اعدام وی به اجرا درآمد؛ اقدامی که بار دیگر نگرانی‌ها درباره روند دادرسی، استفاده از اعترافات غیرمستقیم و بی‌توجهی به حق دادرسی عادلانه برای زندانیان بلوچ را برجسته کرده است.

لازم به ذکر است که در سال ۲۰۲۴ دستکم ۱۱۱ زندانی بلوچ با اتهامات گوناگون در ۲۳ شهر مختلف ایران اعدام شده‌اند و از بین افراد ۸۳ نفر با اتهامات مرتبط به «مواد مخدر»، ۲۵ نفر با اتهام «قتل» اعدام شده‌اند و اتهام ۳ مورد نیز نامعلوم مانده است

این تحول ناگهانی در حالی رخ داد که طی روزهای اخیر، او و خانواده‌اش تنها تا پایان آذر فرصت داشتند مبلغ سنگین دیه را پرداخت کنند و تلاش‌های گسترده نهادهای مدنی و شهروندان برای جمع‌آوری کمک مالی ادامه داشت.

پیشینه پرونده

گلی کوهکن در ۱۲ سالگی مجبور به ازدواج اجباری با پسرخاله‌اش شده بود و بنا بر گفته نزدیکان، سال‌ها خشونت شدید خانگی را تحمل کرده بود. در سال ۱۳۹۷ و در جریان درگیری خانوادگی که به مرگ همسرش انجامید، او به اتهام «مشارکت در قتل» بازداشت و نهایتاً به قصاص محکوم شد.

انتقاد نهادهای حقوق بشری

به گفته کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل، این پرونده نمونه‌ای از:

• تبعیض ساختاری علیه زنان
• ازدواج اجباری و کودک‌همسری
• خشونت خانگی طولانی‌مدت
• دادرسی ناعادلانه و فقدان دسترسی به وکیل
• و اعتراف‌گیری تحت فشار

به شمار می‌رفت. آنان پیش‌تر نسبت به اجرای حکم هشدار داده بودند.

شرایط دیه و گذشت خانواده مقتول

در ابتدا خانواده مقتول شرط کرده بودند که در ازای گذشت از قصاص:

• پرداخت ده میلیارد تومان دیه
• و خروج دائمی گلی از گرگان
  را می‌پذیرند.

بعدها با رایزنی‌های بیشتر، رقم دیه به هشت میلیارد تومان کاهش یافت؛ رقمی که همچنان تأمین آن برای خانواده گلی و مردم مشارکت‌کننده دشوار بود و خطر نزدیک شدن به اجرای حکم را افزایش داده بود.

اما امروز، به‌طور غیرمنتظره، خانواده مقتول بدون هیچ شرطی گذشت کردند. در ویدئویی از پدر مقتول نیز اعلام شد که به احترام «مقام مادر» از خون‌خواهی صرف‌نظر کرده‌اند.

اهمیت اجتماعی پرونده

پرونده گلی کوهکن به یکی از نمادهای خشونت خانگی، ازدواج اجباری، فشارهای اقتصادی و خلأ سازوکارهای حمایتی برای زنان تبدیل شده بود.

نجات او از اعدام را بسیاری نتیجه:

• تلاش‌های عمومی و همبستگی اجتماعی،
• فعالیت نهادهای مدنی،
• و تصمیم انسانی خانواده مقتول
  می‌دانند.

هویت دو زندانی بلوچ اعدام شده، «علی براهویی»، ۳۶ ساله، فرزند حبیب، متأهل و دارای فرزند و «بهزاد مزارزهی»، ۳۰ ساله، فرزند نعمت‌الله، متأهل و دارای دو فرزند، هر دو اهل مشهد عنوان شده است.

بر اساس این گزارش، علی و بهزاد در یک پرونده مشترک در سال ۹۸ در بیرجند توسط نیروهای نظامی بازداشت و از سوی دادگاه انقلاب این شهر به اعدام محکوم شده بودند.

لازم به ذکر است که در سال ۲۰۲۴ دستکم ۱۱۱ زندانی بلوچ با اتهامات گوناگون در ۲۳ شهر مختلف ایران اعدام شده‌اند و از بین افراد ۸۳ نفر با اتهامات مرتبط به «مواد مخدر»، ۲۵ نفر با اتهام «قتل» اعدام شده‌اند و اتهام ۳ مورد نیز نامعلوم مانده است.

در زندان بم، کیوان شه‌بخش ۳۰ ساله، متأهل و پدر یک فرزند از منطقه دومگ زاهدان، که در سال ۱۴۰۰ از بابت اتهام مرتبط با مواد مخدر بازداشت شده بود، پس از انتقال به سلول انفرادی اعدام شد.

در زندان بندرعباس، یوسف جمشیدی (سهرابی) ۲۲ ساله از روستای کهنان سرنی میناب، که در سال ۱۴۰۱ در جریان یک درگیری به اتهام قتل بازداشت و به قصاص محکوم شده بود، پس از آخرین ملاقات با خانواده صبح امروز اعدام شد. خانواده او به دلیل ناتوانی مالی نتوانستند وکیل مستقل بگیرند یا دیه مورد نیاز را فراهم کنند.

همچنین در زندان مرکزی اصفهان، سحرگاه دوشنبه ۱۰ آذر، عبدالله براهویی (سیدعلی) ۳۹ ساله و پدر دو فرزند از زاهدان، و مهرداد اسپید (کورش) ۳۸ ساله از بندرعباس، که در سال ۱۳۹۹ در یک پرونده مشترک با اتهامات مرتبط با مواد مخدر بازداشت شده بودند، اعدام شدند.

لازم به ذکر است بر اساس گزارش سالانه گروه حقوق بشر بلوچستان در سال ۲۰۲۴ دستکم ۱۱۱ زندانی بلوچ با اتهامات گوناگون در ۲۳ شهر مختلف ایران اعدام شده‌اند و از بین افراد ۸۳ نفر با اتهامات مرتبط به «مواد مخدر»، ۲۵ نفر با اتهام «قتل» اعدام شده‌اند و اتهام ۳ مورد نیز نامعلوم مانده است.

هویت زندانی اعدام‌شده در شیراز را «عبدالرحمن نهتانی»، ۵۰ ساله، فرزند عبدالمجید، متأهل و دارای چهار فرزند از زاهدان و زندانی اعدام‌شده در کرمان را «منصور جلالی» متأهل و دارای سه فرزند از منطقه چاهدکال شهرستان نرماشیر عنوان کرده است.

بر اساس این گزارش، عبدالرحمن نهتانی در سال ۱۳۹۹ بازداشت و پس از طی مراحل دادرسی در دادگاه انقلاب به اعدام محکوم شده بود. همچنین منصور جلالی نیز چند سال پیش در استان کرمان بازداشت و حکم اعدام او نیز در دادگاه انقلاب صادر شده بود.

لازم به ذکر است که در سال ۲۰۲۴ دستکم ۱۱۱ زندانی بلوچ با اتهامات گوناگون در ۲۳ شهر مختلف ایران اعدام شده‌اند و از بین افراد ۸۳ نفر با اتهامات مرتبط به «مواد مخدر»، ۲۵ نفر با اتهام «قتل» اعدام شده‌اند و اتهام ۳ مورد نیز نامعلوم مانده است.

هویت این زندانی بلوچ «حمید یوسف‌زهی»، ۳۸ ساله، فرزند محمدنبی و اهل روستای طبسین از توابع شهرستان نهبندان عنوان شده است.

بر اساس این گزارش، او در سال ۱۳۹۹ در ایست‌وبازرسی ورودی شهر شیراز توسط نیروهای انتظامی بازداشت و پس از نزدیک به چهار سال، از سوی دادگاه انقلاب شیراز به اتهامات مرتبط با مواد مخدر به اعدام محکوم شده بود.

حمید یوسف‌زهی روز شنبه ۱ آذر ماه ۱۴۰۴ به قرنطینه زندان منتقل شد و خانواده‌اش برای ملاقات آخر فراخوانده شدند. آخرین ملاقات روز دوشنبه ۳ آذر انجام شد.

لازم به ذکر است که در سال ۲۰۲۴ دستکم ۱۱۱ زندانی بلوچ با اتهامات گوناگون در ۲۳ شهر مختلف ایران اعدام شده‌اند و از بین افراد ۸۳ نفر با اتهامات مرتبط به «مواد مخدر»، ۲۵ نفر با اتهام «قتل» اعدام شده‌اند و اتهام ۳ مورد نیز نامعلوم مانده است.

هویت این زندانی «علی‌اصغر ایزدخواه (دامنی)»، ۲۷ ساله، فرزند خدابخش و اهل روستای زیارت از توابع شهرستان مهرستان اعلام شده است.

بر اساس اطلاعات موجود، علی‌اصغر ایزدخواه به همراه برادرش محمدطاهر در سال ۱۳۹۹ برای کار به شیراز رفته و در یک مرغداری مشغول فعالیت بودند. در مسیر بازگشت، طی یک درگیری، منجر به ارتکاب قتل شده و هر دو نفر همان سال بازداشت شدند. پس از برگزاری جلسات دادگاه، علی‌اصغر ایزدخواه به قصاص محکوم و برادر وی نیز به اتهام مشارکت در قتل به ۲۵ سال حبس محکوم شد.

گزارش‌ها حاکی از آن است که در سال ۲۰۲۴ دست‌کم ۱۱۱ زندانی بلوچ با اتهامات مختلف در ۲۳ شهر ایران اعدام شده‌اند که از این میان ۸۳ نفر با اتهامات مرتبط با «مواد مخدر»، ۲۵ نفر با اتهام «قتل» و سه نفر با اتهامات نامشخص جان خود را از دست داده‌اند.