گزارش: نجات «گلی کوهکن» از اعدام پس از گذشت اولیایدم
«گلی کوهکن»، زن بلوچ اهل استان گلستان که از سال ۱۳۹۷ به اتهام قتل همسرش به قصاص محکوم شده بود، امروز سهشنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۴ با اعلام گذشت بدون قید و شرط خانواده مقتول از اعدام نجات یافت. این خبر را رئیسکل دادگستری استان گلستان تأیید کرد و آن را «به احترام مقام مادر و ولادت حضرت فاطمه» عنوان کرد.
این تحول ناگهانی در حالی رخ داد که طی روزهای اخیر، او و خانوادهاش تنها تا پایان آذر فرصت داشتند مبلغ سنگین دیه را پرداخت کنند و تلاشهای گسترده نهادهای مدنی و شهروندان برای جمعآوری کمک مالی ادامه داشت.
پیشینه پرونده
گلی کوهکن در ۱۲ سالگی مجبور به ازدواج اجباری با پسرخالهاش شده بود و بنا بر گفته نزدیکان، سالها خشونت شدید خانگی را تحمل کرده بود. در سال ۱۳۹۷ و در جریان درگیری خانوادگی که به مرگ همسرش انجامید، او به اتهام «مشارکت در قتل» بازداشت و نهایتاً به قصاص محکوم شد.
انتقاد نهادهای حقوق بشری
به گفته کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل، این پرونده نمونهای از:
- تبعیض ساختاری علیه زنان
- ازدواج اجباری و کودکهمسری
- خشونت خانگی طولانیمدت
- دادرسی ناعادلانه و فقدان دسترسی به وکیل
- و اعترافگیری تحت فشار
به شمار میرفت. آنان پیشتر نسبت به اجرای حکم هشدار داده بودند.
شرایط دیه و گذشت خانواده مقتول
در ابتدا خانواده مقتول شرط کرده بودند که در ازای گذشت از قصاص:
- پرداخت ده میلیارد تومان دیه
- و خروج دائمی گلی از گرگان
را میپذیرند.
بعدها با رایزنیهای بیشتر، رقم دیه به هشت میلیارد تومان کاهش یافت؛ رقمی که همچنان تأمین آن برای خانواده گلی و مردم مشارکتکننده دشوار بود و خطر نزدیک شدن به اجرای حکم را افزایش داده بود.
اما امروز، بهطور غیرمنتظره، خانواده مقتول بدون هیچ شرطی گذشت کردند. در ویدئویی از پدر مقتول نیز اعلام شد که به احترام «مقام مادر» از خونخواهی صرفنظر کردهاند.
اهمیت اجتماعی پرونده
پرونده گلی کوهکن به یکی از نمادهای خشونت خانگی، ازدواج اجباری، فشارهای اقتصادی و خلأ سازوکارهای حمایتی برای زنان تبدیل شده بود.
نجات او از اعدام را بسیاری نتیجه:
- تلاشهای عمومی و همبستگی اجتماعی،
- فعالیت نهادهای مدنی،
- و تصمیم انسانی خانواده مقتول
میدانند.
