وضعیت امکانات پزشکی در استان سیستان و بلوچستان
استان سیستان و بلوچستان، با جمعیتی بیش از ۲.۸ میلیون نفر و وسعتی گسترده، یکی از محرومترین مناطق کشور از نظر زیرساختهای بهداشتی و درمانی است. این استان که در جنوب شرقی ایران واقع شده، با تبعیض ساختاری و طولانیمدت در تخصیص منابع و امکانات روبهرو بوده و این محرومیت سیستماتیک، دسترسی مردم بلوچ به خدمات پزشکی را به شدت محدود کرده است. کمبود مراکز درمانی، پزشکان متخصص، تجهیزات پیشرفته و حتی آمبولانس، سالانه جان صدها نفر بهویژه زنان باردار، کودکان و بیماران خاص را میگیرد.
کمبود مراکز درمانی و بیمارستانها
این استان با تنها ۲۷ بیمارستان دولتی و خصوصی، حدود ۱.۲ تخت بیمارستانی به ازای هر ۱۰۰۰ نفر دارد که نصف میانگین کشوری است. بیش از ۱۰ شهرستان فاقد بیمارستان مستقل هستند و بسیاری از مراکز جامع سلامت روستایی به دلیل نبود پزشک و تجهیزات عملاً تعطیلاند. بیمارستان ۵۴۰ تختخوابی چابهار که سال ۱۳۹۷ کلنگ زده شد، هنوز کمتر از ۵ درصد پیشرفت دارد و بیماران جنوب استان مجبورند صدها کیلومتر راه بروند.
کمبود شدید پزشکان متخصص و جراحان
تراکم پزشک در سیستان و بلوچستان تنها ۶.۵ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر است؛ یعنی تقریباً یکدهم تهران. بسیاری از شهرستانها حتی یک متخصص زنان و زایمان، جراح اطفال یا بیهوشی ندارند. این وضعیت باعث شده دهها مادر و نوزاد به دلیل نبود متخصص جان خود را از دست بدهند و عملهای ساده در بیمارستانهای دورافتاده بدون جراح انجام شود یا اصلاً انجام نشود.
کمبود آمبولانس و خدمات اورژانس
ناوگان آمبولانس استان به شدت فرسوده و ناکافی است؛ در جنوب استان حداقل ۳۰–۴۰ آمبولانس کم دارد. در جادههای پرحادثه و توفانی سیستان و بلوچستان، تأخیر چندساعته آمبولانس به معنای مرگ بیمار است.
مسافتهای چندصدکیلومتری برای یک آزمایش ساده
بیماران برای آزمایشهای معمولی مثل سونوگرافی، سیتیاسکن یا MRI گاهی باید به کرمان، مشهد یا تهران بروند (۱۴۰۰ تا ۱۶۰۰ کیلومتر). بسیاری از مردم شبها جلوی بیمارستانها میخوابند تا نوبت آزمایش بگیرند. هزینه سفر و اقامت برای خانوادههای فقیر غیرقابل تحمل است و خیلیها کلاً از درمان منصرف میشوند.
بیماریهای تالاسمی و سرطان؛ فاجعهای در سکوت
- تالاسمی: سیستان و بلوچستان با بیش از ۳۵۰۰ بیمار ثبتشده، بالاترین آمار تالاسمی کشور را دارد و هر ماه ۲–۳ واحد خون نیاز است اما ذخایر خون استان گاهی فقط برای ۲–۳ روز کافی است. بیش از صد بیمار بدون شناسنامه از دارو و خدمات محروماند و سالانه دهها نفر به دلیل فقر و کمبود خون جان میبازند.
- سرطان: مراکز تخصصی شیمیدرمانی و پرتودرمانی در جنوب استان وجود ندارد. بیماران سرطانی مجبورند به تهران یا مشهد بروند و بسیاری در راه یا به دلیل تأخیر در تشخیص میمیرند.
مرگهای خاموش ناشی از تبعیض و محرومیت
نرخ مرگ مادر در سیستان و بلوچستان ۳ تا ۴ برابر میانگین کشوری است. دهها کودک هر سال به دلیل نبود جراح اطفال یا تأخیر آمبولانس جان خود را از دست میدهند. در سالهای اخیر موارد متعددی از مرگ مادران و نوزادان دوقلو فقط به دلیل نبود متخصص یا تجهیزات ساده گزارش شده است.
این وضعیت دیگر فقط «کمبود» نیست؛ تبعیض ساختاری و طولانیمدت علیه ملت بلوچ است که هر روز جان انسانهایی را میگیرد. تا زمانی که منابع و امکانات بهطور عادلانه توزیع نشود، این مرگهای خاموش ادامه خواهد داشت.
