کشتار سوختبران بلوچ و اعدامهای گسترده بلوچها در گزارش سازمان ملل
به گزارش گروه حقوق بشر بلوچستان، در گزارش تازه «مای ساتو» گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران که در مجمع عمومی سازمان ملل که در ۲۵ آگوست ۲۰۲۵ ارائه شده و گروه حقوق بشر بلوچستان در آن نقش داشته، به موارد متعدد نقض حق حیات در بلوچستان اشاره شده است. در این گزارش با استناد به گزارشهای ماهانه «بی اچ آر جی» آمده است که در دوره زمانی بین اول ژانویه تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۵، دستکم ۷۱ سوختبر در استان سیستان و بلوچستان کشته و ۵۴ نفر دیگر زخمی شدهاند. همچنین تأکید شده که مینهای زمینی همچنان جان این جمعیتهای آسیبپذیر را میگیرند.
در بخش دیگری از این گزارش به موضوع اعدامها پرداخته شده و آمده است که از میان بیش از ۷۰۰ اعدام ثبتشده در این مدت، دستکم ۹۸ بلوچ در کنار ۴۲ کرد و ۸ عرب اعدام شدهاند. بیشتر اعدامها در جامعه بلوچ مربوط به جرائم مرتبط با مواد مخدر بوده و این پروندهها غالباً با فقر، بیمدرکی، فقدان دادرسی عادلانه و استفاده از اعترافات اجباری همراه بوده است. در این گزارش ذکر شده است که اجرای قانون مبارزه با مواد مخدر منجر به اعدام افرادی از جمله رانندگان کامیونی شده که حتی نمیدانستند محمولهشان شامل مواد مخدر است.
گزارشگر ویژه سازمان ملل در بخش فضای مدنی نیز به بازداشت یک شهروند بلوچ اشاره کرده و نوشته است: «در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵، یاسین بکرپوشیده، یک مرد بلوچ، در ایست بازرسی سنندج هنگام بازگشت از کار در مریوان بازداشت شد. او از مدارک هویتی قرضی استفاده میکرد، زیرا بسیاری از بلوچها نمیتوانند مدارک رسمی دریافت کنند. او توسط نیروهای لباس شخصی وابسته به یک نهاد ناشناس بازداشت و از آن زمان هیچ خبری از او در دست نیست.» همچنین گزارش ادامه میدهد: «نیروهای ایرانی در بلوچستان حملاتی با استفاده از گلوله جنگی انجام دادهاند، بهویژه در اول ژوئیه ۲۰۲۵ در روستای گونیچ، جایی که دستکم ۱۰ روستایی زخمی و دو زن بلوچ معترض کشته شدند و به گزارشی مربوط به امیر میربلوچزهی که در زمان خروج از یک مغازه نفتی هدف گلوله پلیس قرار گرفت و پس از ۱۰ روز بستری، در ۱۸ ژوئیه جان باخت.» نیز اشاره شده است.
در همین گزارش به موضوع اخراج و دیپورت مهاجران نیز اشاره شده و آمده است: «بهدلیل طرح اخراج مهاجران، برخی از شهروندان بلوچ ایران که فاقد مدارک رسمی بودند همراه با مهاجران افغان بازداشت و دیپورت شدهاند. این وضعیت مشکلات سیستماتیک عمیقتری را بازتاب میدهد که ریشه در بیتوجهی اداری تاریخی و تبعیض سازمانیافته دارد؛ مشکلاتی که بسیاری از خانوادههای بلوچ را بدون مدارک رسمی هویتی از جمله شناسنامه باقی گذاشته است.»
همچنین در بخش مربوط به حقوق اقلیتها، گزارشگر ویژه نوشته است: «طرحهای انتقال آب موجب خسارات زیستمحیطی در استانهایی مانند خوزستان و سیستان و بلوچستان شده و باعث آوارگی اجباری جوامع کُرد، عرب، بلوچ، ترکمن و گیلک گردیده و حقوق آنها نسبت به آب، سلامت و مسکن مناسب را نقض کرده است.»
این گزارش نشان میدهد که در کنار خشونتهای مستقیم نیروهای حکومتی علیه سوختبران، معترضان و شهروندان بلوچ، سیاستهای تبعیضآمیز و بیتوجهی ساختاری نیز بر زندگی مردم بلوچستان تأثیر ویرانگری گذاشته است.