آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۴ در بلوچستان؛ تبعیض، فقر و محرومیت در سایه سیاستهای تبعیضآمیز
با شروع سال تحصیلی ۱۴۰۴، بار دیگر وضعیت اسفبار دانشآموزان بلوچ در سیستان و بلوچستان آشکار شده است. محرومیت از آموزش، کمبود زیرساختهای آموزشی، خطرات جانی ناشی از حملونقل غیراستاندارد و نبود مدارک هویتی، کودکان بلوچ را در شرایطی قرار داده که حق بنیادین آنها برای تحصیل با تهدید جدی مواجه است.
جان در راه مدرسه
در بسیاری از مناطق روستایی و حتی شهری بلوچستان، به دلیل نبود سرویس مدارس ایمن و کافی، کودکان بلوچ ناچارند برای رسیدن به کلاس درس از خودروهای عبوری، وانتبارها، کامیونها یا حتی خودروهای سوختبر استفاده کنند. این وضعیت بارها منجر به حوادث مرگبار و زخمیشدن دانشآموزان شده است.
اگرچه مقامهای دولتی از اجرای طرحهایی چون «سرویس مدارس روستا مرکزی» سخن میگویند، اما بخش زیادی از دانشآموزان از این طرحها بیبهرهاند و خانوادهها همچنان مجبورند فرزندان خود را در مسیرهای ناامن راهی مدرسه کنند.
کمبود مدرسه و معلم
نبود مدرسه در مناطق روستایی، کمبود معلم، و فقدان امکانات آموزشی، شمار زیادی از دانشآموزان بلوچ را از تحصیل بازداشته است. کودکان در برخی مناطق برای رسیدن به نزدیکترین مدرسه باید کیلومترها راه بپیمایند. این شرایط، همراه با فقر گسترده، باعث افزایش نرخ ترکتحصیل و بازماندگی از تحصیل شده است.
بحران بیشناسنامهها
هزاران کودک بلوچ به دلیل نداشتن شناسنامه، از حق تحصیل محروماند. مسئله بیهویتی در بلوچستان تنها به محرومیت از مدرسه محدود نمیشود؛ این کودکان و خانوادههایشان از ابتداییترین حقوق اجتماعی، درمانی و اقتصادی نیز بیبهرهاند. حتی ازدواج و تولد آنها در بسیاری موارد به رسمیت شناخته نمیشود.
به جای رسیدگی انسانی و قانونی به این بحران، حکومت با نگاه امنیتی به موضوع پرداخته و بسیاری از فاقدین شناسنامه را در معرض تهدید بازداشت و انتقال به اردوگاههای اتباع خارجی قرار داده است.
فقر و تبعیض ساختاری
طبق دادههای موجود:
بیش از ۷۰ درصد مردم بلوچستان زیر خط فقر زندگی میکنند.
نرخ بیکاری در برخی مناطق به ۳۰ درصد میرسد.
حدود ۶۰ درصد مردم دسترسی به آب آشامیدنی سالم ندارند.
نزدیک به ۴۰ درصد کودکان از تحصیل محروم میمانند.
این آمار نشاندهنده تبعیض ساختاری و سیاستهای محرومسازی است که سالهاست زندگی مردم بلوچ را تحت فشار قرار داده است.
محرومیت از آموزش به زبان مادری
تحصیل به زبان مادری از حقوق بنیادین هر انسان است. با این حال، کودکان بلوچ از آموزش به زبان مادری محروماند و مجبور به تحصیل به زبانی غیر از زبان خود هستند. این سیاست نه تنها مانعی جدی در مسیر یادگیری آنان ایجاد میکند، بلکه به حذف فرهنگی و هویتی نیز منجر میشود.
🔻 گروه حقوق بشر بلوچستان تأکید میکند که حق آموزش برای همه کودکان بدون تبعیض باید تضمین شود. تداوم سیاستهای تبعیضآمیز، نادیده گرفتن حق زبان مادری و محرومسازی کودکان فاقد شناسنامه، نقض آشکار حقوق بشر است و مسئولیت مستقیم آن بر عهده حکومت جمهوری اسلامی ایران است.
