روز: آگوست 7, 2026

حمله به تأسیسات اب شیرین کن بونجی در شهرستان جاسک و پیامدهای ان

حمله به محدوده تأسیسات آب‌شیرین‌کن بونجی در شهرستان جاسک و پیامدهای آن بر دسترسی غیرنظامیان به آب  گزارشی مشترک از گروه حقوق بشر بلوچستان  با همکاری رسانک  این گزارش بر پایه مصاحبه با ساکنان بومی، افراد مطلع، منابع آگاه و بررسی اطلاعات منتشرشده درباره حمله به محدوده تأسیسات آب‌شیرین‌کن بونجی در شهرستان جاسک تهیه شده است. در تهیه این گزارش، میان اطلاعاتی که از طریق مصاحبه‌ها گردآوری شده، اطلاعات قابل راستی‌آزمایی و ادعاهایی که امکان تأیید مستقل آن‌ها فراهم نبوده، تمایز قائل شده است. هرجا که امکان راستی‌آزمایی مستقل وجود نداشته، این موضوع به‌صراحت در متن گزارش ذکر شده است. هدف این گزارش انتساب مسئولیت کیفری یا نظامی به هیچ طرفی نیست، بلکه مستندسازی آثار انسانی این رویداد و ثبت روایت‌های موجود درباره آن است.  در بامداد ۲۷ تیر ۱۴۰۵ (۱۸ ژوئیه ۲۰۲۶)، محدوده تأسیسات آب‌شیرین‌کن بونجی، واقع در بخش کوه مبارک شهرستان جاسک، هدف حمله قرار گرفت. مقام‌های جمهوری اسلامی ایران اعلام کردند که این حمله موجب آسیب به زیرساخت‌های تأمین آب و برق و قطع آب چندین روستا شده است. در اطلاع‌رسانی‌های رسمی، این تأسیسات به‌عنوان یکی از منابع تأمین آب ساکنان منطقه معرفی شد و اعلام گردید که اقدامات لازم برای بازگرداندن خدمات در حال انجام است.  با این حال، یافته‌های این تحقیق که بر پایه مصاحبه با ساکنان و منابع آگاه تهیه شده است، نشان می‌دهد وضعیت دسترسی به آب در منطقه، پیش از حمله نیز با مشکلات ساختاری و کمبود مزمن همراه بوده و روایت رسمی تنها بخشی از واقعیت موجود را بازتاب می‌دهد.  بر اساس مصاحبه‌های انجام‌شده، منطقه غرب شهرستان جاسک سال‌هاست با بحران کمبود آب روبه‌رو است. منابع اظهار داشتند که آب لوله‌کشی در بسیاری از روستاها به‌صورت مستمر در دسترس نبوده و توزیع آب معمولاً به شکل نوبتی انجام می‌شود. به گفته آنان، در برخی روستاها آب هر سه تا چهار روز یک‌بار و در برخی دیگر با فاصله زمانی طولانی‌تر وارد شبکه می‌شود و دسترسی شبانه‌روزی به آب وجود ندارد. این وضعیت پیش از حمله نیز برقرار بوده است.  مصاحبه‌شوندگان اظهار داشتند که به دلیل استمرار این شرایط، بسیاری از خانوارها طی سال‌های گذشته مخازن ذخیره آب در منازل خود ایجاد کرده‌اند. به گفته منابع، ظرفیت این مخازن معمولاً حدود دو هزار لیتر یا بیشتر است و بسته به میزان مصرف، امکان ذخیره آب برای دوره‌هایی میان ده روز تا حدود یک ماه را فراهم می‌کند. وجود این مخازن سبب شد بخشی از خانوارها در روزهای نخست پس از حمله با بحران فوری کمبود آب آشامیدنی مواجه نشوند.  بر اساس اطلاعات گردآوری‌شده، شبکه مرتبط با تأسیسات بونجی پیش از حمله آب مورد نیاز چندین روستا از جمله «بونجی، کوه مبارک، گتان، گوان، گزی، مغ جنگان، شمبیران و آگوشک» را تأمین می‌کرد. درباره تعداد دقیق جمعیت بهره‌مند از این شبکه، منابع برآوردهای متفاوتی ارائه کردند. برخی جمعیت استفاده‌کنندگان را حدود هفت تا ده هزار نفر و برخی دیگر نزدیک به بیست هزار نفر برآورد کردند. به دلیل تفاوت این برآوردها، امکان تعیین رقم دقیق برای تهیه‌کنندگان گزارش وجود نداشته است.  یکی از مهم‌ترین یافته‌های این تحقیق، تفاوت میان روایت رسمی و روایت ساکنان درباره کارکرد این تأسیسات است. مقام‌های جمهوری اسلامی اعلام کردند که حمله موجب قطع آب شرب روستاهای منطقه شده است. در مقابل، بیشتر منابع محلی که با آنان مصاحبه شد، اظهار داشتند که آب آشامیدنی مورد استفاده خانوارها سال‌هاست از طریق شرکت‌های خصوصی تهیه و توسط خودروهای آبرسان به روستاها منتقل می‌شود. خانواده‌ها این آب را خریداری کرده و در مخازن خانگی ذخیره می‌کنند و این شیوه تأمین آب پیش از حمله نیز رایج بوده و پس از حمله نیز ادامه یافته است. به گفته آنان، تاسیسات و مسیر خودرویی این آب شیرین‌کن توسط فردی با فامیلی «نظام‌پور» که از سرمایه گذاران منطقه و اهل جاسک می‌باشد، ایجاد شده و پس از این حملات نیز کارکنان این فرد به وسیله دستگاه‌های سنگین متعلق به وی اقدام به ایجاد مسیر، پاکسازی و راه‌اندازی دوباره آن با سرمایه شخصی شرکت او کرده‌اند و نقش ادارات دولتی در حد صفر بوده است.  …

بیشتر بخوانید »