گزارشی در مورد تداوم بازداشت دوازده ملوان بلوچ در یمن
با گذشت بیش از یک سال از بازداشت دوازده ملوان بلوچ در سواحل یمن، این افراد همچنان بدون رسیدگی مؤثر و پیگیری رسمی از سوی نهادهای مسئول ایرانی، در بازداشت نیروهای دریابانی و نظامی یمن با همراهی ائتلاف نظامی عربستان و امارات بهسر میبرند.
این ملوانان، اهل شهرهای مختلف بلوچستان و چند تن نیز از شهر کراچی، در جریان یک سفر کاری دریایی با یک لنج باری حامل «کود اوره» که از فرآوردههای پتروشیمی است و مقصد آن در بارنامه شهر موگادیشو در سومالی ثبت شده بود، بازداشت شدند. بر اساس گفتههای آنها، پس از مواجهه با طوفان دریایی ناچار به تغییر مسیر به سمت بندر الصلیف یمن شدند و همانجا مشخص شد که بارنامه صادرشده از بندر شهید بهشتی چابهار جعلی بوده و آنها تنها از طریق نام شرکت درجشده روی بارنامه و فردی با نام خانوادگی «شیخی» با صاحب بار ارتباط داشتهاند.
در میانه مسیر، نیروهای دریابانی ائتلاف، لنج را متوقف و خدمه را بازداشت کردند. بنا بر ویدئوی منتشرشده از اعترافات این افراد، آنان تأکید کردهاند که از ماهیت و کاربرد بار هیچ اطلاعی نداشتهاند و در مدت بازداشت در زندان بندر المخا با رفتار انسانی مواجه بودهاند.
نیروهای ائتلاف مدعیاند که بار مذکور از ایران برای نیروهای حوثی ارسال شده است و خواستار پاسخگویی مقامات ایرانی و شرکت صاحب بار مستقر در تهران هستند. با اینحال، بنا بر اطلاعات موجود، شرکت صاحب بار هیچگونه همکاری، پاسخ یا اقدامی برای پیگیری وضعیت خدمه یا آزادی آنها انجام نداده است. خانوادههای بازداشتشدگان نیز با مراجعه به نهادهای مختلف حکومتی از جمله فرمانداریها، دادگستری، مسئولان بندر شهید بهشتی چابهار و مدیران شرکت مربوطه، تاکنون به نتیجهای نرسیدهاند.
اسامی خدمه بازداشتشده
۱. عبدالغنی رسانی، ۵۲ ساله، اهل کنارک (ناخدا)
۲. مرتضی آیَن، ۳۱ ساله، اهل کنارک
۳. عبدالله اپرا، ۳۹ ساله، اهل کنارک
۴. اسلم آرون، ۴۴ ساله، اهل چابهار
۵. امین ایرانپناه، ۳۶ ساله، اهل چابهار
۶. انیس آریانژاد، ۳۴ ساله، اهل کنارک
۷. عبدالله ملکرئیسی، ۲۷ ساله، اهل سرباز
۸. محسن آرون، ۴۳ ساله، اهل چابهار
۹. فرهان، ۲۶ ساله، اهل کراچی
۱۰. اوزیر دادا، ۲۵ ساله، اهل کراچی
- عبدالعزیز دادا، ۵۴ ساله، اهل کراچی
- امین علی درزاده، فرزند الهداد
نقض حقوق شهروندان بر اساس قوانین داخلی جمهوری اسلامی ایران
رفتار نهادهای مسئول در ایران نسبت به وضعیت این شهروندان، با اصول مشخص قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در تضاد است. مهمترین اصول مرتبط عبارتاند از:
اصل 22 قانون اساسی
آبرو، جان، مال و حقوق افراد از تعرض مصون است مگر به حکم قانون.
بیتوجهی به وضعیت این ملوانان و عدم پیگیری سرنوشت آنان، نقض حق امنیت جانی و حقوق شهروندی آنهاست.
اصل 34 قانون اساسی
حق دادخواهی برای همه افراد ملت بهطور مساوی تضمین شده است.
عدم فراهمسازی امکان دادخواهی و حمایت حقوقی از سوی نهادهای دولتی، نقض این اصل است.
اصل 38 قانون اساسی
هرگونه اجبار به اعتراف ممنوع است.
انتشار اعترافات تلویزیونی در شرایط بازداشت، بدون دسترسی به وکیل، میتواند با این اصل مغایرت داشته باشد.
اصل 40 قانون اساسی
هیچکس نمیتواند اعمال حق خود را وسیله اضرار به غیر قرار دهد.
قصور شرکت صاحب بار در پیگیری وضعیت لنج و خدمه، مصداق اضرار به شهروندان است.
اصل 151 و 152 قانون اساسی (سیاست خارجی و امنیت کشور)
این اصول بر حمایت از اتباع در خارج و جلوگیری از نفوذ و سوءاستفاده از شهروندان تأکید دارد.
عدم دخالت مؤثر وزارت خارجه در حمایت کنسولی از این ملوانان، نقض این وظیفه قانونی است.
درخواست و توصیهها
پیگیری فوری وزارت امور خارجه ایران برای آزادی و بازگرداندن ملوانان
تشکیل پرونده تحقیق درباره نقش شرکت صاحب بار و بارنامه جعلی
فراهمسازی وکیل، حمایت حقوقی و جبران خسارت برای خانوادهها
شفافسازی عمومی درباره چگونگی خروج بار از بندر چابهار با اسناد جعلی
اتخاذ سازوکارهایی برای حفاظت از کارگران و ملوانان ایرانی در مسیرهای دریایی پرخطر
این گزارش با هدف دفاع از حقوق شهروندان ایرانی(بلوچ) که در شرایط مبهم و ناامن در خارج از کشور گرفتار شدهاند تدوین شده و تأکید دارد که دولت ایران مطابق قانون اساسی، موظف به حمایت از آنان است.
