چهار سال پس از جمعه خونین زاهدان؛ دادخواهی همچنان ادامه دارد

چهار سال پس از جمعه خونین زاهدان؛ دادخواهی همچنان ادامه دارد

چهار سال از کشتار شهروندان بلوچ در «جمعه خونین زاهدان» می‌گذرد؛ واقعه‌ای که در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۲، برابر با ۸ مهر ۱۴۰۱، در زاهدان رخ داد و به یکی از خونین‌ترین نمونه‌های سرکوب شهروندان بلوچ در سال‌های اخیر تبدیل شد.

در آن روز، نمازگزاران بلوچ پس از پایان نماز جمعه، در نزدیکی مسجد مکی زاهدان، در اعتراض به تجاوز ابراهیم کوچکزایی، فرمانده انتظامی چابهار، به یک دختر نوجوان ۱۵ ساله بلوچ، به‌صورت مسالمت‌آمیز تجمع کردند. نیروهای امنیتی در واکنش به این تجمع، به سوی شهروندان تیراندازی کردند و از گلوله جنگی استفاده کردند.

در جریان این سرکوب، بیش از ۱۰۰ شهروند کشته و بیش از ۳۰۰ نفر زخمی شدند. شمار قابل توجهی از قربانیان را نمازگزاران، جوانان و شهروندانی تشکیل می‌دادند که در آن روز در اطراف مسجد مکی و خیابان‌های مجاور حضور داشتند.

جمعه خونین زاهدان صرفاً یک رویداد خشونت‌آمیز در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱ نبود؛ بلکه نمونه‌ای آشکار از نقض حق حیات، حق تجمع مسالمت‌آمیز و حق برخورداری از امنیت و حمایت برابر در برابر قانون بود.

چهار سال پس از این کشتار، خانواده‌های قربانیان همچنان در جست‌وجوی حقیقت و عدالت هستند. بسیاری از آنان هنوز پاسخ روشنی درباره چرایی استفاده از گلوله جنگی علیه شهروندان و مسئولیت عاملان و آمران این سرکوب دریافت نکرده‌اند.

از دیدگاه حقوق بشر، حق خانواده‌های قربانیان برای دانستن حقیقت، شناسایی مسئولان، تحقیق مستقل درباره کشتار و برخورداری از جبران مؤثر، قابل چشم‌پوشی نیست.

یادآوری جمعه خونین زاهدان، یادآوری نام و زندگی بیش از صد شهروندی است که جان خود را از دست دادند و صدها نفری که با جراحات و پیامدهای این سرکوب باقی ماندند.

چهار سال گذشته است، اما دادخواهی خانواده‌های قربانیان همچنان ادامه دارد.

گروه حقوق بشر بلوچستان
30 September 2026