بازداشت خودسرانه دو نوجوان بلوچ در اصفهان و تداوم بیخبری از سرنوشت آنان
روز دوشنبه ۱۵ دیماه ۱۴۰۴، دو نوجوان بلوچ پس از خروج از محل اقامت خود در شهر اصفهان توسط نیروهای نظامی بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شدند. با گذشت بیش از دو شبانهروز از زمان بازداشت، خانوادههای آنان همچنان از محل نگهداری، وضعیت جسمی و روانی و نهاد بازداشتکننده این دو نوجوان بیاطلاع هستند؛ وضعیتی که موجب افزایش شدید نگرانیها، بهویژه با توجه به سن پایین بازداشتشدگان، شده است.
بر اساس اطلاعات احرازشده، هر دو فرد بازداشتشده زیر ۱۸ سال سن دارند. یکی از آنان «امید نیکزاد»، حدود ۱۶ ساله، فرزند عبدالصمد و اهل شهر پارود از توابع شهرستان راسک است و فرد دیگر «محمدکریم سیدی»، ۱۷ ساله، فرزند شیرمحمد و اهل روستای بندان از توابع شهرستان سرباز میباشد. نوجوانان یادشده به دلایل درمانی و پزشکی به شهر اصفهان سفر کرده بودند و بازداشت آنان در حالی صورت گرفته که هیچگونه اطلاعرسانی رسمی درباره علت یا مبنای قانونی این اقدام انجام نشده است.
حدود سی ساعت پس از بازداشت، تنها یک تماس تلفنی بسیار کوتاه، در حد یک دقیقه، به یکی از این نوجوانان داده شده تا خانوادهاش را از بازداشت خود مطلع کند. پس از آن، هیچگونه اطلاعات دیگری درباره وضعیت آنان در اختیار خانوادهها قرار نگرفته و پیگیریهای انجامشده نیز تاکنون نتیجهای در بر نداشته است.
تداوم بیخبری، عدم دسترسی به وکیل، نبود اطلاع از محل نگهداری و بیتوجهی به وضعیت خاص سنی بازداشتشدگان، همگی مصادیقی نگرانکننده از نقض حقوق اطفال و نوجوانان محسوب میشود. این وضعیت میتواند ناقض اصول بنیادین دادرسی عادلانه، از جمله اصل منع بازداشت خودسرانه، اصل برائت و حق اطلاع فوری خانواده از وضعیت بازداشتشدگان باشد. همچنین، با توجه به سن این افراد، مقررات مربوط به حمایت ویژه از اطفال و نوجوانان در فرآیندهای قضایی و امنیتی نادیده گرفته شده است.
شایان توجه است که به دلیل ضعف زیرساختهای درمانی، کمبود امکانات پزشکی و نبود پزشکان متخصص در بلوچستان، بسیاری از بیماران ناچار به سفر به استانهای مرکزی کشور برای دریافت خدمات درمانی میشوند. در این مسیر، گزارشهای متعددی از برخوردهای تبعیضآمیز، خارج از چارچوب قانونی و مبتنی بر پروفایل قومی با شهروندان بلوچ در ایستوبازرسیها و توسط نیروهای نظامی منتشر شده است. بازداشت این دو نوجوان نیز در چنین زمینهای رخ داده و میتواند نشاندهنده الگویی نگرانکننده از تبعیض ساختاری باشد.
با توجه به موارد فوق، ضرورت دارد نهادهای مسئول در اسرع وقت نسبت به شفافسازی درباره محل نگهداری، وضعیت سلامت جسمی و روانی و مبنای قانونی بازداشت این دو نوجوان اقدام کرده و امکان دسترسی فوری آنان به خانواده و وکیل مستقل را فراهم آورند. تضمین رعایت حقوق بنیادین اطفال و نوجوانان، مطابق با قوانین داخلی و تعهدات بینالمللی حقوق بشری، یک الزام فوری و غیرقابل چشمپوشی است.
