اعدامهای سیستماتیک زندانیان بلوچ در ایران – دستکم ۸ نفر در چهار روز
مقدمه
به گزارش گروه حقوق بشر بلوچستان، در فاصله تنها چهار روز دستکم هشت زندانی بلوچ در زندانهای مختلف ایران اعدام شدند. این اعدامها عمدتاً با اتهامات مرتبط با مواد مخدر صورت گرفته است. خانوادههای زندانیان بارها تأکید کردهاند که متهمان از حق دادرسی عادلانه محروم بودهاند، تحت فشارهای شدید در دوران بازجویی قرار داشتهاند و به وکیل مستقل و روند قضایی شفاف دسترسی نداشتهاند.
اعدامهای اخیر بخشی از یک الگوی سیستماتیک در برخورد حاکمیت با مردم بلوچ است. ناظران و فعالان حقوق بشر بر این باورند که چنین اقداماتی تنها جنبه قضایی ندارد بلکه بهعنوان ابزاری سیاسی برای ایجاد رعب و سرکوب جامعه بلوچ به کار گرفته میشود.
هویت زندانیان اعدامشده
ندیم اشرفزاده، ۳۸ ساله، اهل چابهار – اعدام در زندان اصفهان (۲۶ شهریور ۱۴۰۴)
عبدالقادر سرگلزایی، ۳۶ ساله، اهل زاهدان – اعدام در زندان اصفهان (۲۶ شهریور ۱۴۰۴)
عامر پرکی (بلوچزهی)، ۲۸ ساله، دارای یک دختر ۵ ساله – اعدام در زندان مرکزی زاهدان
الیاس شیروزهی، ۲۷ ساله – اعدام در زندان مرکزی زاهدان
عبدالصمد سالارزهی، ۴۲ ساله، دارای ۶ فرزند – اعدام در زندان بیرجند
عبدالمجید براهویی، ۴۱ ساله – اعدام در زندان بیرجند
رضا سارانی، ۵۱ ساله، دارای دو فرزند – اعدام در زندان کاشمر (استان خراسان رضوی)
پرویز یوسفزهی، ۲۷ ساله – اعدام در زندان گناباد (استان خراسان رضوی)
الگوی کلی اعدامها
بر اساس گزارش سالانه گروه حقوق بشر بلوچستان، تنها در سال ۲۰۲۴ دستکم ۱۱۱ زندانی بلوچ در ۲۳ شهر ایران اعدام شدهاند. از این میان:
۸۳ نفر با اتهامات مرتبط با مواد مخدر،
۲۵ نفر با اتهام قتل،
و ۳ نفر با اتهامات نامشخص اعدام شدهاند.
تمرکز گسترده احکام اعدام بر زندانیان بلوچ – بهویژه در پروندههای مواد مخدر – نشاندهنده یک سیاست تبعیضآمیز و هدفمند است که جامعه بلوچ را به شکلی نامتناسب هدف قرار داده و فضای ترس و سرکوب سیستماتیک را تشدید میکند.
جمعبندی
الگوی مستندشده توسط گروه حقوق بشر بلوچستان نشان میدهد که مقامات جمهوری اسلامی ایران از مجازات اعدام نه صرفاً بهعنوان ابزاری قضایی، بلکه بهعنوان سلاحی برای کنترل سیاسی استفاده میکنند. هدف از این اعدامها، علاوه بر مجازات فردی، خاموش کردن صدای اعتراض، حاشیهنشین نگهداشتن جامعه بلوچ و ایجاد رعب و وحشت در میان مردم است.